شرح
در شرح لمعه « 1 » فرمودهاند : « يقطع من مفصل القدم ، ويترك له العقب يعتمد عليها » .
تعبير اين بزرگان مفصل قدم است نه مفصل ساق ؛ يعنى محل جدايى پا و قدم از ساق كه آخر قدم است بهگونهاى كه تنها پاشنهى پا برايش باقى بماند كه بتواند به آن اعتماد كرده بايستد .
اين قول با فتواى اهل سنّت موافق است ؛ شواهدى از روايات نيز دارد .
شيخ صدوق رحمه الله در كتاب مقنع مىفرمايد : « إنّما يقطع من وسط القدم » « 2 » يعنى طول قدم را نصف كنيد ، نيمهاش قبهى قدم يا برآمدگى روى پا است كه با ساق پا مقدارى فاصله دارد و به تعبير امام رحمه الله در تحريرالوسيله ، جايى كه مقدارى از محل مسح باقى مىماند .
شيخ طوسى رحمه الله در كتاب خلاف « 3 » و مبسوط « 4 » مىفرمايد : « يقطع من عند معقد الشراك » از جايى كه بند نعلين عربى را مىبندند ، قطع مىگردد ؛ بند نعل عربى روى همان برآمدگى قدم واقع مىشود كه از آن به « قبّة القدم » و « كعب » تعبير مىكنند . در كتاب وضو كلمهى « كعب » به واسطهى استعمالش در آيهى وضو وَامْسَحُواْ بِرُءُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ « 5 » قيل و قال زيادى دارد .
صاحب جواهر رحمه الله در آن بحث و در اين بحث مىگويد : بيشتر علما مگر افراد نادر و اهل لغت معتقدند « كعب » همان « قبّة القدم » و برآمدگى روى پا است . « 6 » شيخ طوسى رحمه الله در توضيحى اضافه مىفرمايد : « من عند الناتي على ظهر القدم » از پهلوى آن چيزى كه روى پا برآمدگى دارد .
مرحوم حلبى در كتاب كافى « 7 » و ابنزهره در غنيه « 8 » گفتهاند : « إنّه من عند مقعد الشراك
هامش
( 1 ) . الروضة البهية ، ج 9 ، ص 284 .
( 2 ) . المقنع ، ص 445 .
( 3 ) . الخلاف ، ج 5 ، ص 437 ، مسأله 31 .
( 4 ) . المبسوط ، ج 8 ، ص 35 .
( 5 ) . سورهى مائده ، 6 .
( 6 ) . جواهر الكلام ، ج 2 ، ص 215 - 224 و ج 41 ، ص 531 .
( 7 ) . الكافى في الفقه ، ص 411 .
( 8 ) . غنية النزوع ، ص 432 .