شرح
كه چهار شاهد نزد حاكم اعلام آمادگى كردهاند ، و پس از تكميل آنان ، اگر تكتك شهادت دهند و گواهى آنان متفرّق باشد ، احوط است .
از آنجا كه شيخ طوسى رحمه الله در خلاف فقط متعرّض فتواى خودش نمىشود ، بلكه هر فرعى را كه عنوان مىكند ، دليل آن را اجماع فرقهى اماميه مىآورد . لذا ، كلام ايشان را بايد به گونهاى توجيه كنيم كه با اصحاب مخالفتى نداشته باشد .
با توجيهى كه مرحوم علّامه از كلام شيخ طوسى رحمه الله كرد ، تنها مخالف در اين مسأله فقط ابن سعيد خواهد بود ، و ديگران موافق هستند .
استدلال به روايات
دليل عمده اين فتوا ، روايات است ؛ بايد به استناد آنها اين مطلب را اثبات كنيم كه اگر چند نفر از شهود نزد حاكم شهادت دادند و از او بخواهند منتظر آمدن بقيّه باشد . در اينجا حاكم نبايد منتظر بنشيند و به قول مرحوم محقّق حالت ترقّب و انتظار وجود ندارد . « 1 » اين شهادت كامل نبوده و موضوع آيهى رمى محصنات « 2 » است ؛ لذا ، حدّ قذف محقّق مىشود و بايد حدّ جارى شود .
وبإسناده عن محمّد بن أحمد بن يحيى ، عن بنان ، عن أبيه ، عن ابن المغيرة ، عن السكوني ، عن جعفر ، عن أبيه ، عن عليّ عليه السلام في ثلاثة شهدوا على رجل بالزنا ، فقال عليّ عليه السلام : أين الرابع ، قالوا : الآن يجيء ، فقال عليّ عليه السلام حدّوهم فليس في الحدود نظر ساعة . « 3 »
فقه الحديث : اين روايت ضعيف است ؛ ليكن بناى اصحاب بر عمل به روايت سكونى است ، هر چند خودش مورد وثوق نيست . خصوصيّتى كه اين روايت دارد آن است كه مورد عمل اصحاب غير از ابن سعيد است . بنابراين ، اگر در سند آن ضعفى باشد با عمل اصحاب و مشهور جبران مىشود .
هامش
( 1 ) . شرايع الاسلام ، ج 4 ، ص 935 .
( 2 ) . سورهى نور ، 4 .
( 3 ) . وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 372 ، باب 12 از ابواب حدّ زنا ، ح 8 .