شرح
التوبة أو يكذّب نفسه .
فإن شهد له ثلاثة وأبى واحد يجلد الثلاثة ولا تقبل شهادتهم حتّى يقول أربعة : رأينا مثل الميل في المكحلة . « 1 »
فقه الحديث : طبق اين روايت ، به قاذف هشتاد تازيانه مىزنند و شهادت او پذيرفته نمىشود ؛ مگر آنكه توبه كرده ، يا خودش را تكذيب كند . اگر سه نفر شهادت دادند و يكى از شهود از اداى شهادت امتناع ورزيد ، به آن سه نفر حدّ قذف زده و شهادت آنان مقبول نيست ، تا آنكه هر چهار نفر در مقام شهادت بگويند : « رأينا كالميل في المكحلة » همانند ميله در سرمه دان ، مشاهده كرديم .
ظاهر اين روايت و جملهى « لا تقبل شهادتهم حتّى يقول أربعة . . . » اطلاق و عدم فرق بين زناى احصانى و غير آن است .
اگر گفته شود : روايت در مقام بيان از اين جهت نيست تا به اطلاق در هر دو نوع زنا تمسّك شود ، بلكه در مقام بيان ثبوت قذف و عدم آن است . اگر عبارت « حتّى يقول أربعة » غايت براى هر دو قسم از زنا بود ، مىتوانستيم به اطلاق آن استناد كنيم .
مىگوييم : از آنجا كه روايت به ذكر خصوصيّات پرداخته ، مىگويد : « رأينا مثل الميل في المكحلة » ، استفاده مىشود كه از اين جهت نيز در مقام بيان است . پس ، اطلاق آن مسلّم است . بنابراين ، بايد براى حدّ رجم و جلد ، شهادت به رؤيت و معاينه بدهند .
روايت معارض روايت حريز
بإسناده عن الحسين بن سعيد ، عن فضالة ، عن أبان ، عن زرارة ، عن أبي جعفر عليه السلام قال : إذا قال الشاهد : إنّه قد جلس منها مجلس الرجل من امرأته اقيم عليه الحدّ . أقول : لعلّ المراد به التعزير أو حدّ الشاهد . « 2 »
فقه الحديث : در اين صحيحه ، زراره از امام باقر عليه السلام نقل مىكند كه فرمود : اگر شاهد
هامش
( 1 ) . وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 433 ، باب 2 از ابواب حدّ قذف ، ح 5 .
( 2 ) . همان ، ص 373 ، باب 12 از ابواب حدّ زنا ، ح 10 .