شرح
اين روايت دلالت دارد جايى كه شاهد چهارمى وجود دارد ، ليكن پس از اتمام شهادت آن سه نفر مىآيد ، بايد حدّ قذف جارى شود ؛ بنابراين ، به طريق اولى استفاده مىشود در جايى كه بيش از سه شاهد نيست بايد حدّ قذف اجرا گردد .
روايت بعدى نيز همانند اين حديث است :
وعنه ، عن أبيه ، عن ابن محبوب ، عن نعيم بن إبراهيم ، عن عباد البصري قال :
سألت أبا جعفر عليه السلام عن ثلاثة شهدوا على رجل بالزنا و قالوا : الآن نأتي بالرابع ، قال : يجلدون حد القاذف ثمانين جلدة كلّ رجل منهم . « 1 »
فقه الحديث : در روايت ، عِباد يا عُبّاد بصرى از امام باقر عليه السلام راجع به حكم سه شاهدى كه شهادت به زناى مردى دادند و گفتند : « الآن شاهد چهارمى را مىآوريم » ، امام عليه السلام فرمود : به هر يك از آنان حدّ قذف ( هشتاد تازيانه ) زده مىشود .
محمّد بن عليّ بن الحسين بإسناده عن عاصم بن حميد ، عن محمّد بن قيس ، عن أبي جعفر عليه السلام ، قال : قال أمير المؤمنين عليه السلام : لايجلد رجل ولا امرأة حتّى يشهد عليهما أربعة شهود على الإيلاج والإخراج .
وقال : لا أكون أوّل الشهود الأربعة ، أخشى الروعة أن ينكل بعضهم فاجلَد . « 2 »
فقه الحديث : محمّد بن قيس كه عاصم بن حميد از او روايت دارد ، ثقه است ؛ لذا ، سند روايت صحيح است .
امام باقر از اميرمؤمنان عليه السلام نقل مىكند كه فرمود : هيچ زن و مردى تازيانه نمىخورند ، مگر اينكه چهار شاهد به ايلاج و اخراج شهادت بدهند . در ادامه آن ض فرمود : در باب شهادت بر زنا من اوّلين شاهد نخواهم بود ؛ زيرا ، وحشت و ترس دارم از اينكه ديگر شهود نكول كرده ، و از شهادت دادن انصراف پيدا كنند ؛ پس ، حدّ قذف بخورم .
نتيجه آنكه : دلالت روايات نيز بر اين فرع تمام است . پس ، اگر شهود كمتر از چهار شاهد يا كمتر از به حكم چهار شاهد باشند ، به آنان حدّ قذف مىزنيم .
هامش
( 1 ) . وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 373 ، باب 12 از ابواب حدّ زنا ، ح 9 .
( 2 ) . همان ، ح 11 .