شرح
فقه الحديث : حلبى از امام صادق عليه السلام راجع به مرد محصنى كه با زنى زنا كرده ، و سه مرد و دو زن بر زناى او شهادت داده است ، مىپرسد . امام عليه السلام در پاسخ فرمود : رجم مىشود . ولى اگر دو مرد و چهار زن بر او شهادت بدهند ، رجم ثابت نمىشود ؛ ليكن بايد فرد محصن تازيانه بخورد ؛ يعنى با اينكه محصن است اگر چهار شاهد عادل بر زناى او گواهى مىدادند ، رجم مىشد ؛ امّا اكنون تازيان مىخورد و رجم نمىشود .
متفاهم عرفى از اين روايت چيست ؟ آيا به زناى احصانى مربوط است ، يعنى محصن بودن زانى خصوصيّتى دارد يا اينكه روايت در مقام بيان ضعف شهادت بوده ، و مفاد آن اثبات تازيانه و عدم اثبات رجم به واسطهى ضعيف بودن شهادت است ؟
به نظر عرف ، معناى روايت اين است كه جَلْد چون عقوبت سنگينى نيست ، اين نحوه از شهادت در آن مقبول است ؛ ولى رجم كيفر و مجازاتى شديد بوده ، پس در آن ، اين نوع شهادت كافى نيست .
امام راحل رحمه الله نيز نظر مشهور را با توجّه به روايات نفى و اثبات پذيرفتهاند ؛ ليكن در مقام ، روايت معتبرى وجود دارد كه با اين روايت معارضه دارد ، بايد به حلّ تعارض پرداخت . آن روايت معارض اين است :
وعنه ، عن أحمد ، وعن عليّ بن إبراهيم ، عن أبيه ، جميعاً عن ابن محبوب ، عن محمّد بن الفضيل ، قال : سألت أبا الحسن الرضا عليه السلام قلت له : تجوز شهادة النساء في نكاح أو طلا أو رجم ؟ قال : تجوز شهادة النساء في ما لا يستطيع الرجال أن ينظروا إليه وليس معهنّ رجل وتجوز شهادتهنّ في النكاح إذا كان معهنّ رجل . وتجوز شهادتهنّ في حدّ الزنا إذا كان ثلاثة رجال وامرأتان . ولاتجوز شهادة رجلين و أربع نسوة في الزنا والرجم ولا تجوز شهادتهنّ في الطلاق ولا في الدم . « 1 »
فقه الحديث : سند اين روايت معتبر است . از امام هشتم على بن موسى الرضا عليه السلام دربارهى شهادت زنان در نكاح يا طلاق يا رجم سؤال شده است . امام عليه السلام فرمود :
هامش
( 1 ) . وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 259 ، باب 24 از ابواب الشهادات ، ح 7 .