اتمام خطبهء خود پرداخت . « 14 » [ 16 - 17 ] و هيچ زرهى براى پاسدارى از مؤمنان عليه فتنه بهتر و برتر از ترس از خدا نيست ، چه همچون ريسمان محكمى است كه در هر جا و در هر لحظه از عمر انسان را به پروردگارش متصل مىسازد ، و در هر تلاشى كه مىكند ، يا سخنى كه مىگويد نيز اين پيوستگى و اتصال وجود دارد . اين اولا ، و ثانيا آن كه :
گوش كردن به فرمان خدا و فرستادهء او است ، و ثالثا : انفاق در راه خدا و به مصرف رساندن آنچه در اختيار دارد در اين راه است ، كه اين راه مستقيم براى دست يافتن به پاداش موجود در نزد خدا است ، و پيروز شدن بر آزمندى و بخل نفس كه اساس هر انحرافى در زندگى بشر و بنا بر آن دست يافتن به رستگارى حقيقى در دنيا و آخرت است .
«
فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ
- پس تا آن اندازه كه توانايى داريد ، از خدا بترسيد و پرهيزگار باشيد . » اين آيه بيانى براى گفتهاى از خدا در جاى ديگر است كه :
اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقاتِهِ
، « 15 » / 39 از دو روى :
اوّل : خداوند - سبحانه و تعالى - در آن هنگام كه داشتن تقوا را بر انسان واجب ساخت ، به او چنان استطاعتى بخشيد كه به وسيلهء آن بتواند به تقوا بدان صورتى كه خدا از او خواسته است دست يابد . و امام صادق - عليه السلام - گفته است : « خدا انجام دادن فعلى و نيز خوددارى از چيزى را بر عهدهء آدمى ننهاد مگر اين كه استطاعت فرمانبردارى از اين امر و نهى را پيش از آن به او عنايت كرد » ، « 16 » و گفت - عليه السلام - « تكليف از خداى تبارك و تعالى پس از استطاعت است ، و آدمى مكلف به انجام دادن فعلى نيست مگر اين كه توانايى آن را داشته
هامش
( 14 ) - مجمع البيان ، ج 10 ، ص 301 .
( 15 ) - آل عمران / 102 .
( 16 ) - نور الثقلين ، ج 5 ، ص 343 .