به همين جهت خداى تعالى گفت :
«
وَ أَنْفِقُوا خَيْراً لِأَنْفُسِكُمْ
- و انفاق و بخشايش كنيد كه براى شما بهتر است . » يعنى انفاق خير و نيكى را به صاحب آن باز مىگرداند ، چه نفس را پاكيزه مىسازد و بر ايمان آن مىافزايد ، و سبب پيشرفت اقتصادى اجتماع مىشود ، بدان سبب كه وسيلهء رشد ثروت و گشتن مال در ميان دستهاى مردم است . و آيه را تفسير ديگرى نيز هست ، و آن اين كه : در مقابل شرّ و خير و خوشى انفاق كنيد ، چه خير است كه با نفع به نفس و اجتماع باز مىگردد .
«
وَ مَنْ يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ
- و هر كس كه از بخل ورزيدن و آزمندى خويش بازداشته شود ، از كسانى است كه رستگارند . » « شحّ نفس » مجموع صفات منفى و بدى است كه از خودخواهى و دنيا دوستى سرچشمه مىگيرد ، همچون بخل و حرص و آزمندى و نژادپرستى و نظاير اينها ، و اگر آدمى بر شحّ نفس خويش پيروز شود ، در زمرهء مصلحان در مىآيد ، بدان سبب كه شحّ ريشهء هر انحراف و گمراهى و معصيت در زندگى آدميان است ، و به همين سبب ابو قرّة چنين روايت كرده است : « ابو عبد اللَّه ( امام صادق عليه السلام ) را ديدم كه از آغاز شب تا بامداد بر گرد خانهء خدا طواف مىكرد و مىگفت : خدايا مرا از شحّ نفس نگاه دار ، پس به او گفتم : فدايت شوم ، نديدم كه جز اين چيزى از خدا بخواهى ؟ ! گفت : و چه چيز است كه از بخل و آز در نفس شديدتر باشد ، و خدا مىگويد :
وَ مَنْ يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ
. « 22 » انفاق از مهمترين عواملى است كه شح نفس را از ميان مىبرد ، و در حديثى به جا مانده از امام صادق - عليه السلام - آمده است كه : « هر كس كه زكات خود را ادا كند از شح نفس نگاهداشته شده است » . « 23 »
إِنْ تُقْرِضُوا اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً يُضاعِفْهُ لَكُمْ
- اگر به خدا با وامى نيكو
هامش
( 22 ) - نور الثقلين ، ج 5 ، ص 346 .
( 23 ) - مجمع البيان ، ج 10 ، ص 301 .