وَ أَنَّ الْفَضْلَ بِيَدِ اللَّهِ
، و بدانند كه پاداش نكو به يد خداست ،
يُؤْتِيهِ مَنْ يَشاءُ
، ميدهد آن را به او كه خود خواهد ،
وَ اللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ
و اللَّه بافضل و پاداش و نيكوكارى بزرگوار است .
النوبة الثانية
أَ لَمْ يَأْنِ لِلَّذِينَ آمَنُوا
، علماء تفسير مختلفاند ، در سبب نزول اين آية ، مقاتل و كلبى گفتند - در شأن منافقان فرو آمد بعد از هجرة بيك سال ، منافقان از سلمان درخواست كردند كه ما را از تورات سخنى گوى كه در تورات عجائب است ، بجواب ايشان آية فرود آمد كه -
نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ أَحْسَنَ الْقَصَصِ
، سلمان ايشان را گفت - القرآن احسن من غيره قرآن از همه نيكوتر و با بيانتر ، چه حاجت است به غير قرآن ، ايشان مدتى فرو گذاشتند باز ديگر همان سؤال كردند از سلمان و بجواب ايشان آيت فرود آمد كه -
اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ
، نيكوتر سخنى كه اللَّه از آسمان فرو فرستاد اين قرآن است .
ايشان يك چند از اين سؤال خاموش گشتند ، آن گه سيم بار همين درخواست كردند از سلمان كه : حدّثنا عن التورية فان فيها العجائب ، اين آية فرود آمد :
أَ لَمْ يَأْنِ لِلَّذِينَ آمَنُوا أَنْ تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِكْرِ اللَّهِ وَ ما نَزَلَ مِنَ الْحَقِّ
، يعنى - اما حان لهم وقت الاخلاص و قد ظهرت لهم الآيات و المعجزات ، اين منافقان كه ايمان به ظاهر آوردهاند بر زبان ، بىاخلاص دل ، هنوز وقت آن نيامد كه دلهاشان باخلاص ايمان آرد و سر بر خط قرآن نهند كه فرستادهء خداست براستى و درستى .
ابن عباس و جماعتى گفتند كه - عتابى است كه از اللَّه تعالى بمؤمنان صحابه فرود آمد بعد از نزول قرآن بسيزده سال از آنك طبيعت فراوان و خنده و نشاط لختى در ايشان پديد آمد و عبد اللَّه مسعود گفت : ما بين اسلامنا و بين ان عوتبنا بهذه الاية الا اربع سنين و قد روى سبع سنين ، و المعنى - ا لم يحن للذين آمنوا ان تخشع و ترقّ و تتواضع و تلين قلوبهم لذكر اللَّه ،
وَ ما نَزَلَ
قرأ نافع و حفص عن عاصم : نزل بالتخفيف و قرأ الباقون بالتشديد
مِنَ الْحَقِّ
و هو القرآن تقول - انى وقت كذا يأني