مُتَّكِئِينَ عَلى رَفْرَفٍ خُضْرٍ
بناز نشستگاناند بر رفرف سبز در باغها رنگارنگ ،
وَ عَبْقَرِيٍّ حِسانٍ ( 76 )
، و بساطها گران مايهء نيكو .
فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ ( 77 )
.
تَبارَكَ اسْمُ رَبِّكَ
، چون پاك است و بىعيب خداوند تو ،
ذِي الْجَلالِ وَ الْإِكْرامِ ( 78 )
، خداوند با بزرگوارى و بندهنوازى .
النوبة الثانية
قوله :
وَ لِمَنْ خافَ مَقامَ رَبِّهِ
آيات مواعظ و زواجر و ذكر عذاب و عقوبت كافران در پيش داشت تا مؤمنان بدان عبرت گيرند و پند پذيرند و در خوف و خشيت بيفزايند و در طاعت و عبادت كوشش نمايند و فرا اسباب نجات خود بينند و اين عظيمتر نعمتى است از حق جل جلاله بر بندگان و لهذا ذكر عقيب كلّ آية :
فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ
پس مآل و مرجع مؤمنان و بيان ثواب طاعات ايشان درگرفت فرمود « 1 » :
وَ لِمَنْ خافَ مَقامَ رَبِّهِ جَنَّتانِ
.
مقام هم مصدر است و هم مكان ، اگر مصدر نهى ، معنى آنست كه آن كس كه در دنيا بوقت معصيت ترسد از ايستادن وى روز قيامت بحضرى عزت در مقام حساب ، و از آن ترس معصيت و شهوت بگدازد ، فردا او را دو بهشت است ، يكى ثواب خوف را و ديگر ترك معصيت را .
و اگر مقام بر موضع و مكان نهى پس اينجا مضمرى محذوف است يعنى - خاف مقام حساب ربه ، آن كس كه از مقام حساب حق بترسد داند كه او را در آن مقام بدارند و از وى سؤال كنند كقوله تعالى :
وَ قِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْؤُلُونَ
. او را دو بهشت است يكى جنة عدن و ديگر - جنة النعيم . يكى - نشستگاه خويش و ديگر - نشستگاه جفتان و خادمان وى .
مفسران گفتند اين آيت در شأن بو بكر صديق فرو آمد ، شرب لبنا فقيل له - انه من غير حل فاستقاء . و قال قتاده - ان المؤمنين خافوا ذلك المقام فعملوا اللَّه و قاموا
هامش
( 1 ) نسخهء ج : گفت .