اى - عذابنا يعنى لم يأتوا به فى الوقت المأمور به فلم ينفعهم ذلك ،
سُنَّتَ اللَّهِ
نصب على المصدر ، اى - سنّ اللَّه سنّة بينهم و هى عذاب الكفار و عدم الانتفاع بالايمان وقت البأس . و قيل : سنة اللَّه نصب على الاغراء ، اى - احذروا سنّة اللَّه
الَّتِي قَدْ خَلَتْ فِي عِبادِهِ
انهم اذا عاينوا العذاب لم ينفعهم الايمان ، هذا كقوله :
فَأَنَّى لَهُمْ إِذا جاءَتْهُمْ ذِكْراهُمْ
.
وَ خَسِرَ هُنالِكَ الْكافِرُونَ
بذهاب الدّارين . قال الزجاج : الكافر خاسر فى كلّ وقت و لكنّه يتبيّن له خسرانه اذا رأى العذاب .
النوبة الثالثة
قوله :
وَ قالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ
- خداوند مهربان كريم و لطيف و رحيم ببندگان ، مايهء رميدگان و پناه مضطران و پادگار بيدلان ، جل جلاله و تقدست اسماؤه و تعالت صفاته اندرين آيت بندگان را مىنوازد و نواخت خود بر مؤمنان مىنهد و فضل و لطف خود بر ايشان عرضه مىكند كه
ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ
- ميفرمايد : بندگان مرا خوانيد تا شما را پاسخ كنم ، اميدها به من برداريد تا اميدهاتان وفا كنم ، كوشش از بهر من كنيد تا كوششهاتان جزا دهم .
پاسخ كنندهء دعاها بعطا منم ، پاسخ كنندهء اميدها بوفا منم ، پاسخ كنندهء كوششها بجزا منم .
ادعونى بلاغفلة استجب لكم بلامهلة - مرا خوانيد بىغفلت تا شما را پاسخ كنم بىمهلت ، مرا خوانيد باعتذار و تنصّل تا شما را پاسخ كنم با كرام و تفضّل ، مرا خوانيد به قدر طاقت تا شما را پاسخ كنم بكشف فاقت ، مرا خوانيد بدعا و سؤال تا شما را پاسخ كنم بعطا و نوال ، مرا خوانيد بطاعات موقت تا شما را پاسخ كنم بمثوبات مؤبد . من آن خداوند كه از بنده عمل خرد پذيرم و عطاى بزرگ دهم ، آن عمل خرد بنده بزرگ دانم و عطاى بزرگ خود اندك شمرم . كريم است آن خداوند كه صد نعمت بر سر بنده نثار كند و ذرهاى نشمرد و كاهى از بنده كوهى انگارد ، هر كه نياز به او بردارد توانگرش كند ، هر كه ناز به او كند عزيزش گرداند .
ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ
- اى عاصيان شكسته ، اى مفلسان درمانده و پاى به گل فروشده ، اى مشتاقان درد زده ، اى دوستان يك دله ؛ در هر حال كه باشيد غرقهء لطف و عطا ، يا خستهء تير بلا ، همه ما را خوانيد ، همه ما را دانيد ، گرد در ما گرديد ، عزّ از ما جوييد رونق مجمع عزيزان قرب ماست ، قرب ما خواهيد ، جمال محفل دوستان حضور ماست