است در قرآن چند جايگه عبد بيايد بمعنى پذيرفته و پسنديده كه نه هر كس كه نسبت عبوديّت دارد او پذيرفتهء حق جلاله باشد لكن چون بنده را بپذيرد و به پسندد گويد :
عبدى ، عبادى امّا نسبت عبوديّت بىكرامت اصطفائيّت آنست كه فرمود :
إِنْ كُلُّ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ إِلَّا آتِي الرَّحْمنِ عَبْداً
. و آنچه با كرامت قبول است در قرآن فراوان است :
أَسْرى بِعَبْدِهِ
،
نَزَّلَ الْفُرْقانَ عَلى عَبْدِهِ
،
وَ اذْكُرْ عَبْدَنا أَيُّوبَ
،
وَ اذْكُرْ عِبادَنا إِبْراهِيمَ وَ إِسْحاقَ وَ يَعْقُوبَ
،
يا عِبادِ لا خَوْفٌ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَ وَ لا أَنْتُمْ تَحْزَنُونَ
هذا و امثاله .
آن گه ايشان را بسه قسم بيرون داد :
فَمِنْهُمْ ظالِمٌ لِنَفْسِهِ وَ مِنْهُمْ مُقْتَصِدٌ وَ مِنْهُمْ سابِقٌ بِالْخَيْراتِ بِإِذْنِ اللَّهِ
- اين تقسيم بر وفق درجات ايمان ايشانست و تفاوت و تباين در اعمال و اخلاق ايشان قسمى مه قسمى ميانه قسمى كم ، و همه را وعده داد به بهشت .
مصطفى عليه الصلاة و السلام اين آيت بر خواند آن گه فرمود :
« كلّهم فى الجنّة » .
و
عن عبد اللَّه بن عمر قال قال النبى : « ما من امّة الّا و بعضها فى الجنة و بعضها فى النّار الّا امّتى فانّها كلّها فى الجنّة »
روايت كنند از ابو عثمان نهدى گفتا شنيدم از عمر خطاب كه بر منبر اين آيت بر خواند آن گه گفت
قال رسول اللَّه ( ص ) : « سابقنا سابق و مقتصدنا ناج و ظالمنا مغفور له »
- فرمود : سابق پيشواست و مقتصد رسته و ظالم آمرزيده .
ابو الدرداء گفت : شنيدم از مصطفى عليه الصلاة و السلام كه اين آيت بر خواند آن گه فرمود :
« امّا السابق بالخيرات فيدخل الجنّة به غير حساب و امّا المقتصد فيحاسب حسابا يسيرا و امّا الظالم لنفسه فيحبس فى المقام حتّى يدخله الهمّ ثمّ يدخله الجنّة فيقول :
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَذْهَبَ عَنَّا الْحَزَنَ
ميگويد : سابق را بىشمار بار دهند مقتصد را شمار آسان كنند ظالم را بر مقام بدارند تا اندهگن شود آن گه او را ببهشت فرستند و گويد :
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَذْهَبَ عَنَّا الْحَزَنَ
. عثمان عفان گفت : سابقنا اهل جهادنا و مقتصدنا اهل حضرنا و ظالمنا اهل بدونا - گفت سابقان غازياناند ، مقتصدان شهرياناند ، ظالمان بدوياناند يعنى روستائيان و كوهيان . عقبة بن صهبا گفت : تفسير اين آيت از عايشهء صديقه پرسيدم گفت : يا بنىّ كلّهم فى الجنّة امّا السابق بالخيرات فمن مضى