وَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآياتِ اللَّهِ وَ لِقائِهِ أُولئِكَ يَئِسُوا مِنْ رَحْمَتِي
كافران را در دنيا اين عقوبت تمام است كه از رحمت اللَّه نو ميداند و مؤمنان را ميگويد هر چند گزاف كاران بوديد و گناه كرديد از رحمت اللَّه نوميد مباشيد :
لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ
بدان كه تأثير رحمت اللَّه در حق بندگان بيش از تأثير غضب است و در قرآن ذكر صفات رحمت بيش از ذكر صفات غضب است . و در خبر است كه :
سبقت رحمتى غضبى
اين رحمت و غضب هر دو صفت حق است جل جلاله و روا نباشد كه گويى يكى پيش است و يكى پس يا يكى بيش است و يكى كم زيرا كه اگر يكى بيش گويى ديگر را نقصان لازم آيد و اگر يكى پيش گويى ديگر را حدوث لازم آيد . پس مراد ازين تأثير رحمت است يعنى پيش كرد تأثير رحمت من بر تأثير غضب من ، تأثير غضب اوست نوميدى كافران از رحمت او تا ميگويد جل جلاله :
أُولئِكَ يَئِسُوا مِنْ رَحْمَتِي
و تأثير رحمت اوست اميد مؤمنان بمغفرت او ، و دل نهادن بر رحمت او تا ميگويد :
أُولئِكَ يَرْجُونَ رَحْمَتَ اللَّهِ
.
آن كافر كه از رحمت اللَّه نوميد است و بت او را در پيش است مثل وى راست مثل عنكبوت است كه خانه ميسازد خانهاى سست بىحاصل ، نه آن را بنيادى كه بر جاى بدارد ، نه ديوارى كه بوى پناه گيرد ، نه سقفى كه بپوشد ، نه در سرما به كار آيد نه در گرما ، وانگه چنان سست و ضعيف بود كه باندك بادى زير و زبر گردد و خراب شود . اينست مثل بتپرست ، مىپندارد كه در كاريست يا در پناهى
وَ هُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعاً
-
وَ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ عَلى شَيْءٍ
و من امل السراب شرابا لم يلبث الّا قليلا حتى يعلم انه كان تخييلا .
قوله
إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ
يعنى من شأن المؤمن ان ينتهى عن الفحشاء و المنكر ، كما قال :
وَ عَلَى اللَّهِ فَتَوَكَّلُوا إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ
يعنى - ينبغى للمؤمن ان يتوكل على اللَّه ، ثم لو رأيت واحدا منهم لا يتوكل لا يخرج به عن الايمان ،