است ،
وَ تَخْلُقُونَ إِفْكاً
و كاريست كه شما در ميگيريد و شما مىسازيد و مىتراشيد بدروغ ،
إِنَّ الَّذِينَ تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ
اينان كه مىپرستيد فرود از اللَّه ،
لا يَمْلِكُونَ لَكُمْ رِزْقاً
شما را روزى ندادند و بر آن توانا نهاند ،
فَابْتَغُوا عِنْدَ اللَّهِ الرِّزْقَ
بنزديك اللَّه روزى جوييد
وَ اعْبُدُوهُ
و او را پرستيد
وَ اشْكُرُوا لَهُ
و او را آزادى كنيد
إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ
( 17 ) با او خواهند برد شما را .
وَ إِنْ تُكَذِّبُوا
و اگر دروغزن گيريد ،
فَقَدْ كَذَّبَ أُمَمٌ مِنْ قَبْلِكُمْ
دروغزن گرفت گروهانى پيش از شما ،
وَ ما عَلَى الرَّسُولِ إِلَّا الْبَلاغُ الْمُبِينُ
( 18 ) و نيست بر فرستاده مگر پيغام رسانيدن آشكارا .
النوبة الثانية
جمهور مفسران بر آنند كه اين سوره جمله مكّى است و از على ( ع ) روايت كردهاند كه ميان مكّه و مدينه فرو آمد ، و گفتهاند همه مكّى است مگر دو آيت :
وَ وَصَّيْنَا الْإِنْسانَ بِوالِدَيْهِ
و قوله :
وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ آمَنَّا بِاللَّهِ
. يحيى بن سلام گفت همه مكّى است مگر ده آيت از اوّل سوره . و درين سوره دو آيت منسوخ است : يكى
وَ لا تُجادِلُوا أَهْلَ الْكِتابِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ
اين در شأن اهل كتاب فرو آمد پس منسوخ گشت به اين آيت كه در سورة التوبة است :
قاتِلُوا الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ لا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ
الى قوله
وَ هُمْ صاغِرُونَ
و آيت ديگر :
وَ قالُوا لَوْ لا أُنْزِلَ عَلَيْهِ آياتٌ مِنْ رَبِّهِ قُلْ إِنَّمَا الْآياتُ عِنْدَ اللَّهِ
، تا اينجا محكم است ، و منسوخ اين قدر است كه :
وَ إِنَّما أَنَا نَذِيرٌ مُبِينٌ
بآيت سيف منسوخ گشت . امّا عدد آيات و كلمات و حروف اين سوره گفتهاند هفتاد و نه آيت است و هزار و نهصد و هشتاد و يك كلمه ، و چهار هزار و صد و نود و