قوله :
إِنَّ فِي ذلِكَ لَآيَةً
اى - انّ فى اخبارنا باختصام اهل النّار - و تبرّؤ بعضهم عن البعض لعظة و عبرة للعقلاء ،
وَ ما كانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ
مع وضوح الحجّة و انتفاء الشبهة .
وَ إِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيزُ
المقتدر على اعدائه بالانتقام منهم ، المنعم على اوليائه بالاحسان اليهم .
النوبة الثالثة
قوله تعالى :
وَ اتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ إِبْراهِيمَ
الآية ، عاتب اباه و قومه و طالبهم بالحجّة على ما عابهم به و قال : لم تعبدون ما لا يسمع و لا يبصر و لا ينفع و لا يضرّ و لا يحسّ و لا يشعر . ابراهيم ( ع ) پدر خود را و قوم خود را ديد كه بت مىپرستيدند ، ايشان را به پرستش بتان عتاب كرد و عيب بتان بر ايشان پيدا كرد وانگه حجّت و بيّنت بر آن عبادت ازيشان درخواست كرد ، گفت : بارى بدانيد كه معبود شنوا و بينا و دانا بايد تا عابد را نفع و ضر به كار آيد « 1 » . بچه مىپرستيد شما اين بتان را كه نمىشنوند نمىبينند و نمىدانند و نه به هيچ وقت هيچكس را به كار آيند ؟ سزاى معبودى اللَّه است كه شنوا و بينا و دانا است و از همه كارها آگاه است . او را چه بانگ بلند چه سرّ دل ، چه روز روشن چه شب سياه است . بتپرستان چون از ابراهيم اين سخن شنيدند از جواب درماندند دست در تقليد پدران زدند گفتند : ما ميدانيم كه درين بتان نفع و ضرّ نيست امّا پدران خود را و اسلاف خود را ديديم كه پرستيدند ما نيز پرستيديم و بر پى ايشان رفتيم . ربّ العالمين بجواب ايشان گفت :
قالَ أَ وَ لَوْ جِئْتُكُمْ بِأَهْدى مِمَّا وَجَدْتُمْ عَلَيْهِ آباءَكُمْ
يا محمد ايشان را بگوى باش ، و اگر من بشما آوردم راستتر از آن چيز
هامش
( 1 ) نسخهء الف : بنفع و ضرّ كار آيد .