من يعرفه ، فيذبح بين الجنّة و النّار ، ثم يقال يا اهل الجنّة خلود لا موت فيه و يا اهل النّار خلود لا موت فيه . ثم قرأ رسول اللَّه ( ص ) «
وَ أَنْذِرْهُمْ يَوْمَ الْحَسْرَةِ »
.
و فى رواية ابو هريره قال : قال رسول اللَّه ( ص ) . « يؤتى بالموت يوم القيامة فيوقف على الصّراط فيقال يا اهل الجنة ! فيطلعون خائفين وجلين ان يخرجوا من مكانهم الّذى هم فيه ، فيقال هل تعرفون هذا ؟ فيقولون نعم يا ربّنا هذا الموت ، ثم يقال يا اهل النّار ! فيطلعون فرحين مستبشرين رجاء ان يخرجوا من مكانهم الّذى هم فيه ، فيقال هل تعرفون هذا ؟ فيقولون نعم يا ربّنا هذا الموت ، فيذبح على الصّراط ، ثم يقال ، خلود فلا موت .
فيزداد اهل الجنّة فرحا الى فرحهم و يزداد اهل النّار حزنا الى حزنهم » .
و عن ابن مسعود قال : ليس من نفس الّا و هى تنظر الى بيت فى الجنّة و بيت فى النّار ، و هو «
يَوْمَ الْحَسْرَةِ »
و يرى اهل النّار البيت الّذى فى الجنّة ، ثم يقال لو عملتم ، فتأخذهم الحسرة . و يرى اهل الجنّة البيت الّذى فى النّار ، فيقولون لو لا ان منّ اللَّه عليكم قوله : «
وَ هُمْ فِي غَفْلَةٍ »
اى - هم اليوم فى غفلة . اين غفلت بمعنى تغافل است .
ميگويد امروز در دنيا خويشتن را غافل ميسازند از كار آخرت و بدان ايمان مىنيارند ، فذلك قوله : «
وَ هُمْ لا يُؤْمِنُونَ »
اى - لا يصدّقون به » .
«
إِنَّا نَحْنُ نَرِثُ الْأَرْضَ وَ مَنْ عَلَيْها »
اى - نميتهم فيبقى الرّب سبحانه فيرثهم .
معنى وراثت در لغت آنست كه ملك مورث بوفات وى با وارث نشيند ، و وراثت حق تعالى نه به اين معنى است كه آسمان و زمين و هر چه در آن همه ملك و ملك اللَّه تعالى است ، همه آفريده و نو كرده و ساختهء او ، نه از كسى خريده و يافته يا از ديگرى بوى رسيده ، پس معنى آيت آنست كه جهانيان و جهانداران را برداريم و خلق را جمله بميرانيم و ولايت داشت و امر و نهى ايشان بمرگ بريده گردانيم ، تا دنيا از خلق خالى شود و جر مالك حقيقى و خداى باقى نماند ، «
وَ إِلَيْنا يُرْجَعُونَ »
يردّون فنجازيهم جزاء وفاقا . و قرأ يعقوب « يرجعون » بفتح الياء و كسر الجيم .
«
وَ اذْكُرْ فِي الْكِتابِ »
اى - اذكر يا محمّد لقومك و امتك فى القران الّذى