رسول خدا بپرسم ، چون بمدينه باز آمد گفت يا رسول اللَّه روا باشد كه عناق را بزنى كنم ؟ رسول خدا جواب نداد و خاموش همى بود تا جبرئيل آمد و اين آيت آورد ، و قيل استأذن رجل من المسلمين نبى اللَّه فى نكاح ام مهزول و اشترطت له ان تنفق عليه فانزل اللَّه هذه الآية فى نهى المؤمنين عن ذلك و حرّمه عليهم . بر قول اين مفسران كه ياد كرديم اين تحريم خاص بود بر ايشان كه نكاح بغايا طلب ميكردند و اين خطاب با ايشان رفت نه با همهء مردم . در جاهليت زنا به عادت كرده بودند و بر آن عظيم حريص و مولع شده و خويشتن فا آن داده ، و رب العزه دانست كه ايشان خويشتن را از آن صيانت نكند مگر بمبالغتى تمام در ردع و زجر هم چنان كه در شرب خمر و اقتناء كلاب عظيم حريص بودند تا ايشان را به تهديد و تشديد از آن بار داشت ، در كار سفاح و زنا هم بر سبيل زجر و تهديد گفت : مرد زانى بزنى نكند مگر زن زانيه و مشركه را ، و زن زانيه را زناشويى نبندد مگر با مرد زانى و مشرك ، يعنى كه مرد پليد سزاى زن پليد است و زن پليد سزاى مرد پليد ، هم چنان كه جاى ديگر گفت :
« الْخَبِيثاتُ لِلْخَبِيثِينَ وَ الْخَبِيثُونَ لِلْخَبِيثاتِ »
- و هر چند كه صيغت صيغت خبر است امّا مراد به اين نهى است ، يعنى كه زانيات و مشركات را بزنى مكنيد ، قول دوم آنست كه حكم اين آيت منسوخ است ، در ابتداء اسلام نكاح زانيه حرام بود به حكم اين آيت پس رب العزّه آن را منسوخ كرد بقوله تعالى :
« وَ أَنْكِحُوا الْأَيامى مِنْكُمْ »
فدخلت الزّانية فى ايامى المسلمين ، و من زنى بامرأة فله ان يتزوّجها و لغيره ان يتزوّجها و الدليل على جواز نكاح الزانية
انّ رجلا اتى النبىّ فقال :
يا رسول اللَّه انّ امرأتى لا تدفع يد لا مس ، قال : طلّقها ، قال انّى احبّها و هى جميلة ، قال استمتع بها و فى رواية فامسكها اذا
قول سوم آنست كه نكاح اينجا بمعنى جماع است : اى - الزانى لا يطأ الّا زانية ، و الزانية لا يطأها الّا زان ، و انّما اخرج الخطاب مخرج الاعم الاغلب ، و ذلك انّ الغالب انّ الزانى لا يزنى الا بزانية ، و الزانية لا يزنى بها الّا زان و احتجوا بانّ الزانية من المسلمين لا يجوز لها ان يتزوج مشركا به حال و كذلك الزّانى من المشركين لا يجوز له ان يتزوج بمسلمة . «
وَ حُرِّمَ ذلِكَ »
اى - الزنا ، «
عَلَى الْمُؤْمِنِينَ »
روى