را بر تل مشك اذفر بدارند از فزع اكبر ايمن گشته و بيم حساب بايشان نرسيده :
مردى كه قرآن خواند بىريا برضاء خدا اما مىكند در نماز قومى را كه بوى راضى باشند . ديگر مردى كه در مسجد مؤذّنى كند بى مزد در طلب رضاء خداى . سديگر مردى كه در دنيا برقّ بندگى مبتلا بود و در گزارد حق سيّد از طلب آخرت باز نماند .
قوله : «
وَ تَتَلَقَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ هذا يَوْمُكُمُ الَّذِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ »
فى الدنيا . آنان كه فزع اكبر ايشان را اندوهگين نكند فريشتگان رحمت باستقبال ايشان آيند بر در بهشت ، و ايشان را تهنيت كنند و گويند : بشارت باد شما را بنعيم جاويدان و عزّ بيكران ، اين آن روزست كه شما را وعده داده بودند در دنيا كه بكرامت رسيد و ثواب طاعت ببينيد .
«
يَوْمَ نَطْوِي السَّماءَ »
اى - اذكر يوم نطوى السّماء . و قيل تقديره ، و تتلقاهم الملائكة يوم نطوى السماء . يعنى تطويها بعد نشرها كقوله :
« وَ السَّماواتُ مَطْوِيَّاتٌ بِيَمِينِهِ »
، و قيل طيّها ابطالها و افناؤها ، و قيل طيّها تبديلها «
كَطَيِّ السِّجِلِّ لِلْكُتُبِ »
، قرأ حمزة و الكسائى و حفص و عاصم . للكتب على الجمع ، و قرأ الآخرون للكتاب على الواحد ، علماء ، تفسير در معنى سجلّ مختلفند ابن عباس گفت و جماعتى مفسران كه : سجل صحيفه است مشتق من المساجلة ، و هى المكاتبة و لام بمعنى على است . و كتاب بمعنى كتابتست . اى - نطوى السّماء على ما فيها من النّجوم كما تطوى الصحيفة على ما فيها من الكتابة . و قيل اللّام زائدة للتوكيد ، و الكتاب بدل من السجلّ و المعنى ، نطوى السّماء كطىّ الكتاب . و قيل اللّام لام العلّة اى - كطى الصحيفة لاجل الكتاب الّذى فيها كى لا يطلع عليه . سدّى و جماعتى ديگر از مفسران گفتند : سجلّ نام كاتب است كه نويسندهء صحيفه است آن گه خلاف كردند كه آن كاتب كيست ؟ قومى گفتند نام كاتب رسول ( ص ) است ، قومى گفتند نام فريشتهايست كه استغفار بندگان نويسد بمداد نور ، قومى گفتند نام آن فريشتهايست كه صحايف اعمال بنده در دست وى است و پس از مرگ وى آن را در نوردد . ربّ العالمين طى آسمان بروز قيامت ماننده كرد بطى كاتب مر صحيفهء