ربّ العزة گفت : «
نَحْنُ أَعْلَمُ بِما يَقُولُونَ »
ما دانيم آنچه مىگويند : «
إِذْ يَقُولُ أَمْثَلُهُمْ طَرِيقَةً »
اى - اصوبهم جوابا و اعدلهم قولا . «
إِنْ لَبِثْتُمْ إِلَّا يَوْماً »
و انّما قال ذلك لانّ اليوم الواحد اقرب الى الصّدق من العشرة ، لان العشرة و اليوم الواحد اذا قوبلا بمدة القيامة و بايامهم كان اليوم الواحد اقرب الى الصّدق من العشرة . و روا باشد كه اين مدت اندك بين النفختين خواهد كه عذاب گور از ايشان بردارند ، و اين آنست كه كافران و بيگانگان را روزگارى در گور عذاب كنند پس ايشان را بين النفختين از عذاب فرو گذارند و بخسبند . باز بنفخهء بعث ايشان را بر انگيزانند و گويند :
« يا وَيْلَنا مَنْ بَعَثَنا مِنْ مَرْقَدِنا »
. پس از هول و صعوبت رستاخيز ، آن مدت كه عذاب گور از ايشان برداشتهاند بدانش ايشان يك روز نمايد گويند : «
إِنْ لَبِثْتُمْ إِلَّا يَوْماً »
.
قوله : «
وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْجِبالِ فَقُلْ يَنْسِفُها »
ان قيل ما العلّة للفاء التي فى قوله :
«
فَقُلْ »
خلافا لاخواتها فى القرآن ؟ فالجواب انّ تلك اسؤلة تقدمت سألوا عنها رسول اللَّه ( ص ) ، فجاء الجواب عقيب السّؤال ، و هذا سؤال لم يسألوه بعد و قد علم اللَّه سبحانه انّهم سائلوه عنه فاجاب قبل السّؤال ، و مجازه و ان سألوك عن الجبال ، فقل ينسفها .
ابن عباس گفت : قومى بودند از قبيلهء ثقيف منكران بعث ، تعجب همى كردند كه حديث فنادينا همى شنيدند ، گفتند كيف تكون هذه الجبال الرّاسيات يومئذ ؟ در آن روز رستاخيز كه تو مىگويى اين كوهها بدين عظيمى و بزرگى چون شود و حاصل آن بچه باز آيد ؟ ربّ العالمين گفت : «
فَقُلْ يَنْسِفُها رَبِّي نَسْفاً »
. جايى ديگر گفت :
« تَسِيرُ الْجِبالُ سَيْراً »
جايى ديگر گفت :
« وَ كانَتِ الْجِبالُ كَثِيباً مَهِيلًا »
جايى ديگر گفت :
« وَ تَكُونُ الْجِبالُ كَالْعِهْنِ الْمَنْفُوشِ »
. جايى ديگر گفت :
« وَ بُسَّتِ الْجِبالُ بَسًّا فَكانَتْ هَباءً مُنْبَثًّا »
. اول گفت : «
يَنْسِفُها رَبِّي نَسْفاً »
اى - يقلعها عن اماكنها قلعا و يسيرها خداوند آن را از بيخ بر كند و روان گرداند چنان كه گفت :
« وَ يَوْمَ نُسَيِّرُ الْجِبالَ »
، پس آن را ريگ گرداند ، چنان كه گفت :
« كَثِيباً مَهِيلًا »
. پس باد را فرمايد تا آن را در هوا پراكنده كند همچون پشم زده ، چنان كه گفت :
« كَالْعِهْنِ الْمَنْفُوشِ »
،