«
قُلْ كُلٌّ يَعْمَلُ عَلى شاكِلَتِهِ »
از آدمى چه آيد ، جز از جفا ؟ و از آب و گل چه آيد ، جز از خطا ؟ و از كرم ربوبيّت چه بينند ، جز از وفا ؟ «
قُلْ كُلٌّ يَعْمَلُ عَلى شاكِلَتِهِ »
در همهء قرآن هيچ آيت اميدوارتر از اين آيت نيست ، ميگويد :
هر كس آن كند كه از او آيد و از هر كس آن آيد كه از او سزد : العبد يعود الى الذّنب و الرّبّ يعود الى المغفرة ، و فى بعض الكتب يقول اللَّه تعالى يا بن آدم انت العوّاد الى الذّنوب و انا العوّاد الى المغفرة ، آن مهجور مملكت ابليس نوميد را گفتند آدم را سجود كن ، گفت نكنم كه آدم از خاكست و من از آتش ، گفتند اى بدبخت لا جرم هر كس آن كند كه سزاى اوست و از هر كس آن آيد كه دروست ، آتش چون فرو ميرود خاكستر شود كه هرگز نو نگردد ، و خاك اگر چه كهن شود آب بر وى ريزند نو گردد ، اى ابليس تو كه از آتشى بيك فرمان كه بگذاشتى مردى كه هرگز زنده نشوى ، و اى آدم تو كه از خاكى هر چند گناه كردى بيك قطره آب حسرت كه از ديده فرو بارى گناهانت بيامرزم و بنوازم ، اى ابليس از آتش آن آيد كه كردى ، اى آدم از خاك آن زايد كه ديدى : «
قُلْ كُلٌّ يَعْمَلُ عَلى شاكِلَتِهِ »
.
«
وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ »
آدمى هم تنست و هم دل و هم روح ، تن محلّ امانت است ، دل بارگاه خطابست . روح نقطه گاه مشاهدتست ، هر چه نعمت بود نثار تن گشت - غذاى وى طعام و شراب ، هر چه منّت بود تحفهء دل آمد - قوت او ذكر و ياد دوست ، آنچه رؤيت و مشاهدت بود نصيب روح آمد - غذاى وى ديدار دوست ، تن در قهر قدرت است ، دل در قبضهء صفت ، روح در كنف عزّت ، بساط انس گسترده ، شمع عطف افروخته و دوست ازلى پرده بر گرفته .
9 - النوبة الاولى
( 17 / 111 - 101 )
قوله تعالى : «
وَ لَقَدْ آتَيْنا مُوسى تِسْعَ آياتٍ »
داديم موسى را نه آيت ، «
بَيِّناتٍ »
پيغامهاى روشن ، «
فَسْئَلْ بَنِي إِسْرائِيلَ »
پرس از علماء جهودان ،