و قيل نسبناهم الى الكرم - ما فرزندان آدمى را گرامى كرديم كه ايشان را صورت نيكو داديم و قد و قامت راست با عقل و با نطق و با تمييز و آنكه مردان بمحاسن آراسته و زنان بگيسوان . ابن عباس گفت در تفسير اين آيت : كلّ شىء يتناول مأكوله بفيه من الارض الّا ابن آدم فانّه يتناول الطعام بيده و يرفعه الى فيه .
ابو يوسف قاضى در حضرت هارون الرّشيد بود كه مائده بنهادند و طعامى آوردند كه او را در آن حاجت بملعقه بود ، هارون انتظار ملعقه ميكرد ، ابو يوسف گفت از جدّ تو عبد اللَّه بن عباس روايت كردند در تفسير : «
كَرَّمْنا بَنِي آدَمَ »
كه اين تكريم آنست كه هر خورندهاى بدهن خود از زمين خورد مگر فرزند آدم كه بدست بر گيرد و فرا دهن برد ، هارون چون اين بشنيد ملعقه بشكست و بدست طعام مىخورد .
محمّد بن جرير گفت : تكريم بنى آدم آنست كه ايشان را بر همهء خلق خدا مسلّط كردند و همه را مسخر ايشان گردانيدند و ايشان را مسخّر هيچيز نكردند تا با عبادت اللَّه پردازند .
. . . «
وَ حَمَلْناهُمْ فِي الْبَرِّ »
على الإبل و الخيل و البغال و الحمير ، و فى البحر على السّفن ، «
وَ رَزَقْناهُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ »
الثّمار و الحبوب و المواشى و السّمن و الزّبد و الحلاوى . و قيل «
مِنَ الطَّيِّباتِ »
اى من كسب يده - از خلق خدا هيچيز نيست كه روزى وى و قوت وى پاكتر است و خوشتر و نيكوتر از فرزند آدم ، «
وَ فَضَّلْناهُمْ عَلى كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا تَفْضِيلًا »
اگر گوئيم : «
كَرَّمْنا بَنِي آدَمَ »
عام است ، پس اين كثير بهائماند و انعام و دواب و وحوش ، و اگر گوئيم خاص است و مؤمنانرا ميخواهد كه جاى ديگر گفت :
« وَ مَنْ يُهِنِ اللَّهُ فَما لَهُ مِنْ مُكْرِمٍ »
پس كثير بمعنى عموم است : ملائكه و جن و غير ايشان ، و العرب يضع الكثير و الاكثر فى موضع الجميع كقوله تعالى :
« وَ أَكْثَرُهُمْ كاذِبُونَ »
اى كلّهم ، و اين قول بنا بر آن اصل است كه : المؤمن افضل من الملائكة .
و روى عن زيد بن اسلم قال : قالت الملائكة ربّنا انّك اعطيت بنى آدم الدّنيا