كه ما را خواند و بنداى كرامت ما را نواخت . و گفتهاند كه حمد و شكر دليل نعمت و منت است ، چون اجابت ايشان به حمد آمد از آنست كه در خاك ايشان را نعمت و نواخت « 1 » بوده .
و فى الخبر : يفسح للمؤمن فى قبره سبعون ذراعا فى سبعين ، ثمّ ينوّر له فيه ، ثمّ يقال نم كنومة الّذى لا يوقظه الّا احبّ اهله اليه .
«
وَ قُلْ لِعِبادِي يَقُولُوا الَّتِي هِيَ أَحْسَنُ »
اى محمّد بندگان مرا گوى تا از سخنها آن گويند كه نيكوتر است و راست تر و پسنديدهتر و آن ذكر و ثناء خداست و ياد كرد او بر زبان و ياد داشت او در دل .
پير طريقت گفت : اى گشايندهء زبانهاى مناجات گويان و انس افزاى خلوتهاى ذاكران و حاضر نفسهاى راز داران ، جز از ياد كرد تو ما را همراه نيست و جز از ياد داشت تو ما را زاد نيست و جز از تو به تو دليل و رهنماى نيست ، خدايا نظر كن در حاجت كس كش جز از يك حاجت نيست .
و يقال : احسن القول من المذنبين الاقرار و بالجرم ، و احسن قول العارفين « 2 » الاقرار بالعجز عن المعرفة . قال ( ص ) لا احصى ثناء عليك انت كما اثنيت على نفسك ، نيكوتر سخنى كه مرد گنه كار گويد آنست كه بجرم خود اقرار دهد و بگناه خويش معترف شود تا ربّ العزّه او را توفيق توبت كرامت كند و كار توبت بر وى تمام كند و گناهانش بيامرزد كه وعده چنين داده :
« وَ آخَرُونَ اعْتَرَفُوا بِذُنُوبِهِمْ خَلَطُوا عَمَلًا صالِحاً وَ آخَرَ سَيِّئاً عَسَى اللَّهُ أَنْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ »
. و نيكوتر سخنى كه مرد عارف گويد آنست كه بعجز خود از معرفت حق اقرار دهد .
داند كه كس او را جلّ جلاله بسزاء او ، بحقيقت حقّ او ، بحدود عزت او ، نشناسد و نتواند .
ابو بكر صدّيق ازينجا گفت : سبحان من لم يجعل للخلق طريقا الى معرفته الّا بالعجز عن معرفته - پاك است و بى عيب آن خداوند كه عجز رهى از معرفت
هامش
( 1 ) - نسخهء ج : راحت و نعمت .
( 2 ) - نسخهء الف : و احسن القول من العارفين .