قوله : «
أَتى أَمْرُ اللَّهِ »
ابن عباس گفت : در سبب نزول اين آيت كه اوّل اين آيت فرو آمد كه :
« اقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ وَ انْشَقَّ الْقَمَرُ »
كافران گفتند محمّد مىگويد كه قيامت نزديكست دست از كارها بداريد تا ببينيم كه حاصل اين گفت وى چه خواهد بود ، روزى چند بر آمد گفتند : يا محمّد ما نرى شيئا ! ما از آنچ گفتى كه قيامت نزديكست هيچيز نمىبينيم و اثر آن پيدا نيست ، در آن حال آيت آمد كه :
« اقْتَرَبَ لِلنَّاسِ حِسابُهُمْ »
ايشان بترسيدند و هم چنان در انتظار نشستند تا اين قيامت كى خواهد بود ، چون روزگار بر آمد گفتند : يا محمّد ما نرى شيئا ممّا تخوّفنا به - اى محمّد از آنچ ما را به آن مىترسانى هيچ نشان پيدا نيست ! جبرئيل آمد و آيت آورد : «
أَتى أَمْرُ اللَّهِ »
رسول خدا ( ص ) و ياران ازين سخن فراهم آمدند ، براست و چپ مىنگرستند ، چنان پنداشتند كه قيامت آغاز كرد ، جبرئيل آمد و گفت : «
فَلا تَسْتَعْجِلُوهُ »
شتاب مكنيد و ساكن باشيد ، ايشان همه ساكن شدند ، پس مصطفى ( ص ) گفت :
بعثت انا و الساعة كهاتين
و اشار باصبعيه ان كادت لتسبقنى ، و به اين معنى امر اينجا قيامتست . ابن عباس گفت :
كان بعث النبى ( ص ) من اشراط السّاعة و انّ جبرئيل لمّا مرّ باهل السّماوات مبعوثا الى محمّد قالوا اللَّه اكبر قد قامت السّاعة ، و - اتى - بمعنى - يأتى - است چنانك آنجا گفت :
« وَ نادى أَصْحابُ الْأَعْرافِ »
و انما استعمل لفظ الماضى للمستقبل تحقيقا و لانّ ما هو آت قطعا فهو كما اتى . و قيل معناه : «
أَتى أَمْرُ اللَّهِ »
وعدا ، «
فَلا تَسْتَعْجِلُوهُ »
وقوعا ، و گفتهاند امر مصدر - امر - است و مراد به اين فرائض دين است و احكام شرع ، اى جاء القرآن بالفرائض و الاحكام و الحدود . و گفتهاند اين جواب نضر بن الحرث است كه استعجال عذاب مىكرد و مىگفت :
« إِنْ كانَ هذا هُوَ الْحَقَّ مِنْ عِنْدِكَ فَأَمْطِرْ عَلَيْنا حِجارَةً مِنَ السَّماءِ »
الآية . . . ربّ العالمين گفت : «
أَتى أَمْرُ اللَّهِ »
اى جاء العذاب فلا تستعجلوه - اينك عذاب آمد استعجال مكن ، فقتل يوم بدر صبرا . و گفتهاند - امر - در قرآن بر سيزده وجه است :
يكى - بمعنى دين چنانك در سورة التّوبة گفت :
« حَتَّى جاءَ الْحَقُّ وَ ظَهَرَ أَمْرُ اللَّهِ »
يعنى دين اللَّه الاسلام ، همانست كه در سورة الانبياء گفت :
« وَ تَقَطَّعُوا أَمْرَهُمْ