و - لو لا - يكسانست ، امّا لولا بيش است در قرآن كه عرب آن را بيش گويند - معنى آنست كه اى محمّد اگر راست مىگويى كه من پيغامبرم چرا با خود فريشتگان نياوردى تا بصدق تو ايشان گواهى دادندى و ما ترا پس روى كرديمى ؟
ربّ العزّه بجواب ايشان گفت :
«
ما نُنَزِّلُ الْمَلائِكَةَ »
بسه قراءت خواندهاند : « ما ننزل » بضمّ نون و كسر زا و تشديد ، « الملائكة » بنصب قراءت حمزه و كسايى و حفص است ، من قوله :
« وَ لَوْ أَنَّنا نَزَّلْنا إِلَيْهِمُ الْمَلائِكَةَ »
. - « ما تنزل » بضمّ تا و فتح زا و تشديد ، « الملائكة » برفع ابو بكر خواند تنها ، من قوله :
« وَ نُزِّلَ الْمَلائِكَةُ تَنْزِيلًا »
، باقى « ما تنزل » بفتح تا و زا و تشديد خوانند ، « الملائكة » برفع ، من قوله :
« تَنَزَّلُ الْمَلائِكَةُ وَ الرُّوحُ »
اى تتنزل - معنى آنست كه فريشتگان آسمان فرو نيايند مگر بمرگ ايشان ، «
إِلَّا بِالْحَقِّ »
حق اينجا مرگست از بهر آنك آن دادست از حق جلّ جلاله ، جاى ديگر گفت :
« وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ »
. و قيل « ما تنزل الملائكة الا بالحق » اى بالرّسالة او بالعذاب اى لو شاهد و هم ثمّ كفروا ، «
وَ ما كانُوا إِذاً مُنْظَرِينَ »
بالعذاب .
«
إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ »
ذكر اينجا قرآنست ، ميگويد قرآن فرو فرستاديم ، «
وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ »
و ما آن را گوشدار و نگه داريم « 1 » ، كس را نيست و نتواند نه ابليس و شياطين و نه آدميان كه در آن زيادت و نقصان آرند ، همانست كه جاى ديگر گفت :
« لا يَأْتِيهِ الْباطِلُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ لا مِنْ خَلْفِهِ »
. معنى ديگر «
وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ »
فى قلب من اردنا به الخير ، كسى كه بوى خير خواستهايم و راه صلاح و سداد نمودهايم اين قرآن در دل وى نگه مىداريم :
« بَلْ هُوَ آياتٌ بَيِّناتٌ فِي صُدُورِ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ »
، و گفتهاند «
وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ »
اينها كناية از رسول خداست يعنى و انّا لمحمّد ( ص ) حافظون ممّن اراد به سوءا ، يقول اللَّه تعالى :
« وَ اللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ »
.
«
وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ فِي شِيَعِ الْأَوَّلِينَ »
جمع شيعة و هى الامم و الفرق و
هامش
( 1 ) - نسخهء ج : گوشوان و نگهبانيم .