حمل بيفزايد كه هر روزى را كه حيض بيند روزى در طهر بيفزايد تا نه ماه طهر بيند بتمامى ، اگر در مدت حمل پنج روز مثلا حيض بيند فرزند بنه ماه و پنج روز آيد . قال مجاهد : اذا هراقت المرأة الدّم و هى حامل انتقص الولد و اذا لم تهرق الدّم عظم الولد و تمّ . و فى هذه الآية دليل على انّ الحامل تحيض و اليه ذهب الشّافعى ، «
وَ كُلُّ شَيْءٍ عِنْدَهُ بِمِقْدارٍ »
اى تقدير من غيض الارحام و ازديادها و طول الجنين و عرضه و حياته و موته و رزقه و اجله . و قيل علم كلّ شىء فقدّره تقديرا .
«
عالِمُ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ »
اى يعلم ما غاب عن خلقه و ما لم يغب و يعلم الموجود و المعدوم ، «
الْكَبِيرُ »
اى عظيم الشّأن ، «
الْمُتَعالِ »
اى العالى على كلّ شىء .
«
سَواءٌ مِنْكُمْ »
اى ذو سواء فى علم اللَّه سبحانه ، «
مَنْ أَسَرَّ الْقَوْلَ وَ مَنْ جَهَرَ بِهِ »
اى المسر منكم و الجاهر ، اى هذا و ذاك سواء و اسرار القول اخفاؤه فى النّفس و الجهر به اظهاره ، «
وَ مَنْ هُوَ مُسْتَخْفٍ بِاللَّيْلِ »
قال مجاهد : اى مستتر بالمعاصى . و قال اهل اللّغة الاستخفاء طلب الخفاء و هو ان يصير بحيث لا يرى « 1 » ، «
وَ سارِبٌ بِالنَّهارِ »
اى ظاهر بارز يعنى هو العالم بالظاهر فى الطرقات و المستخفى فى الظّلمات . و المعنى سواء منكم من اسرّ منطقه او اعلنه و استتر باللّيل او ظهر بالنّهار فكلّ ذلك فى علم اللَّه عزّ و جلّ سواء يقال سرب يسرب سروبا اذا خرج . و قيل السّارب الدّاخل فى السّرب .
«
لَهُ مُعَقِّباتٌ »
الهاء يعود الى من ، و قيل الى اللَّه معقّبات يعنى معاقبات عقّب و عاقب اذا تبع عقب من يقدمه و المعقّب و المعاقب مثل قوله معجزين و معاجزين يقال معقّب و الجمع معقّبة و المعقّبات جمع الجمع و هم الحفظة الكرام البررة على كلّ انسان ملكان باللّيل و ملكان بالنّهار . و قيل عشرة باللّيل و عشرة بالنّهار تتعاقب فى النزول الى الارض بعضهم باللّيل و بعضهم بالنّهار ، «
مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ »
الانسان ، «
وَ مِنْ خَلْفِهِ يَحْفَظُونَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ »
اى بامره سبحانه ممّا لم يقدّر فاذا جاء القدر
هامش
( 1 ) - نسخهء ج : لا ترى .