النوبة الثانية
قوله تعالى : «
رَبِّ قَدْ آتَيْتَنِي مِنَ الْمُلْكِ »
يعنى ملك مصر ، و دخل من للتّبعيض لانّه لم يؤت الملك كلّه ، و قيل من للبيان ، «
وَ عَلَّمْتَنِي مِنْ تَأْوِيلِ - الْأَحادِيثِ »
يعنى تفسير كتبك الّتي انزلتها على انبيائك ، و قيل تعبير الرّويا و لم يقل هذا على انّه اعظم نعمة اللَّه عليه لكن قالها لانّها من خصائص اللَّه عزّ و جلّ عنده كما شكر سليمان ، فقال علّمنا منطق الطّير ، و لم يكن منطق الطّير اعظم نعمة اللَّه عليه ، انّما شكره على انّه خصّه بذلك و للانبياء خصائص نعم خصّوا بها فى الدّنيا من غيرهم بعد ما اكرموا به من نفايس النّعم . مثل قوله :
« وَ أَلَنَّا لَهُ الْحَدِيدَ
-
وَ أَسَلْنا لَهُ عَيْنَ الْقِطْرِ »
و احياء عيسى بن مريم الموتى - و ابرائه الاكمه و الأبرص - و تفجير موسى الماء بالعصا من الحجر ، «
فاطِرَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ »
يعنى يا فاطر السماوات و الارض ، «
أَنْتَ وَلِيِّي »
ناصرى و معينى و متولّى تدبيرى ، «
فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ تَوَفَّنِي مُسْلِماً »
. قال ابن جرير : سأل الموت و لا سأله غيره . و قيل ليس هذا سؤالا و انّما المعنى توفنى يوم تتوفّانى مسلما مخلصا فى الطاعة ، «
وَ أَلْحِقْنِي بِالصَّالِحِينَ »
الآنبياء . و قيل بآبائى ابراهيم و اسحاق و يعقوب ، اى ارفعنى الى درجتهم .
مفسّران گفتند : يوسف آرزوى مرگ آن گه كرد كه ملك مصر بر وى راست شد و خويش و پيوند او همه با وى رسيدند و تعبير خواب كه ديده بود بر وى تمام گشت ، بعد از اين همه مرگ خواست بر اسلام و سنّت تا نعمت بر وى تمام گردد « 1 » ، و پيش از وى هيچ پيغامبر آرزوى مرگ نكرده بود ، ربّ العالمين دعاء وى اجابت كرد ، فتوّفاه اللَّه طيّبا طاهرا بمصر بعد ان اوصى الى اخيه يهودا و استخلفه على بنى اسرائيل و دفن يوسف فى النّيل فى صندوق من رخام و ذلك انّه لمّا مات تشاح النّاس عليه كلّ يحب ان يدفن فى محلّتهم لما يرجون من بركته
هامش
( 1 ) - نسخهء الف : خواست بر سنت و نعمت بر وى گردد .