فرو شويد و آفتاب رعايت از برج عنايت بتابد ، ايشان بنعت افتخار در حالت انكسار بر درگاه ذو الجلال خوش بزارند ، و از شادى بگريند ، تا ربّ العزّة آن گريستن و زاريدن از ايشان بپسندد و درد دل ايشان را امرهم نهد و زبان ايشان بثناى خود بگشايد ، و به قدر طاقت بندگى خداى را ثنا گويند ، و حمد و ستايش كنند ، اينست كه رب العالمين گفت :
وَ آخِرُ دَعْواهُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ
آخر سخن ايشان اين بود كه
الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ
كه شماتت دشمنان و كافران بما نرسيد ، و فضل و رحمت خداى بما در رسيد .
ما را همه مقصود ببخشايش حق بود * المنة للَّه كه به مقصود رسيديم
وَ إِذا مَسَّ الْإِنْسانَ الضُّرُّ دَعانا . . .
الآية . دعاء كليد رحمت است و گواه عبوديّت و پيوستن را وسيلت . هر كس كه در دعاء بر وى گشادند در اجابت هم بر وى گشادند كه ميگويد جلّ جلاله :
ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ
دعاء پيرايهء پيوستگانست و مايهء دست گرفتگان و حلقه در حق بدست جويندگان ، مصطفى ص گفت :
الدعاء سلاح المؤمن و عماد الدين و نور السماوات و الارض .
هر كه بكارى درماند يا او را نكبتى رسد دست در دعا و تضرع زند ، دست اعتماد بضمان اللَّه زد و دست نياز ببرّ وى زد ، يقول اللَّه تعالى :
فَلَوْ لا إِذْ جاءَهُمْ بَأْسُنا تَضَرَّعُوا
و شرط آنست كه بوقت دعاء آواز نرم دهد و خاطر از حرمت و استكانت پر كند و باجابت ، يقين باشد كه مصطفى ص گفت :
« ادعوا اللَّه و انتم موقنون بالاجابة و اعلموا ان اللَّه لا يستجيب دعاء من له قلب غافل لاه »
و بدانكه دعا كردن و حاجت و نياز بدرگاه بىنياز برداشتن اهل شريعت را مقامى جليل است ، عين عبادتست و رسيدن را ببهشت نيك وسيلت است . امّا حال عارفان حالى ديگر است و طريق ايشان طريقى ديگر . جنيد روزى در اثناء مناجات گفت : « اللّهم اسقنى » ندايى شنيد كه : تدخل بينى و بينك . يا جنيد ميان من و تو مىدرايى يعنى كه ما خود دانيم سزاى هر بندهاى ، و شناسيم قصد هر جويندهاى ، جنيد گفت : بعد از آن روزگارى تحسّر خوردم و زان گفت ، استغفار كردم .
قوله :
وَ لَقَدْ أَهْلَكْنَا الْقُرُونَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَمَّا ظَلَمُوا
اى - تكبروا و تجبروا و لم يخضعوا بقول الحق . اى بسا خواجگان خويشتن پرستان ازين جهان داران و ستمكاران