لجأ زبان و لجأ دل و لجأ جان لجأ زبان اعتذار است و لجأ دل افتقار است و لجأ جان اضطرار است .
وَ ظَنُّوا أَنْ لا مَلْجَأَ مِنَ اللَّهِ إِلَّا إِلَيْهِ
- ميگويد بدانستند و يقين شد ايشان را كه باز پناهيدن و باز گشت نيست از خداى مگر هم با خدا . از عذاب وى رستن نيست مگر فضل و رحمت وى .
ثُمَّ تابَ عَلَيْهِمْ لِيَتُوبُوا
اعاد التوبة للتوكيد ، لانّ ذكر التوبة على هؤلاء مضى فى قوله
وَ عَلَى الثَّلاثَةِ
. و در معنى
ثُمَّ تابَ عَلَيْهِمْ لِيَتُوبُوا
لطف بهم فى التوبة « 1 » و وفقهم لها . قال ابو يزيد غلطت فى اربعة اشياء : فى الابتداء مع اللَّه ظننت انى احبّه فاذا هو يحبّنى قال اللَّه تعالى :
يُحِبُّهُمْ وَ يُحِبُّونَهُ
. و ظننت انّى ارضى عنه فاذا هو رضى عنى قال اللَّه تعالى :
رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُ
و ظننت انى اذكره فاذاً هو ذكرنى قال سبحانه :
وَ لَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ
و ظننت انّى اتوب فاذا هو تاب علىّ : قال اللَّه تعالى :
ثُمَّ تابَ عَلَيْهِمْ لِيَتُوبُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ
يتوب على عبده بفضله اذا تاب اليه من ذنبه .
النوبة الثالثة
قوله تعالى :
إِنَّ اللَّهَ اشْتَرى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنْفُسَهُمْ وَ أَمْوالَهُمْ . . .
بر ذوق عارفان و طريق خاصگيان ، اين آيت جاى ناز دوستان است و ميدان اسرار صدّيقان ، و تهنيت مؤمنان ، تهنيتى زيبا و تشريفى بسزا ، تهنيتى كه دل را انس است و جان را پيغام . آرايش مجلس است و سرمايهء مفلس . زينت زبانها و زندگى دلها . تهنيتى كريم ، از خداوندى كريم ، در ذات كريم و در صفات كريم ، و در مهر كريم و در نواخت كريم و در بخشش كريم . رهى را بفضل خويش مىبخشد آن گه بخشيدهء خود ازو باز ميخرد .
خود ميدهد خود معاملت مىكند و در آن معاملت ، سود همى رهى را مىبخشد و زيان خود مىپذيرد اينست نيكوكارى و كريمى . اينست مهربانى و لطيفى .
در تورية موسى است كه : الجنة جنتى و المال مالى ، فاشتروا جنتى بمالى فان
هامش
( 1 ) در نسخهء الف : التورية .