النوبة الثانية
قوله تعالى :
وَ السَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهاجِرِينَ
الذين هاجروا و فارقوا منازلهم و اوطانهم .
وَ الْأَنْصارِ
الذين نصروا رسول اللَّه على اعدائه من اهل المدينة و آووا اصحابه خلافست ميان علماى دين و اهل تفسير كه سابقان مهاجران كه بودند ؟ ابو موسى و سعيد مسيب و قتاده گفتند : هم الذين صلّوا القبلتين مع النبى ص ايشان كه با رسول خدا در دو قبله نماز كردند در ابتداى اسلام به بيت مقدس و بعد از آن بكعبه عطاء بن ابى رباح گويد : بدرياناند ايشان كه با رسول خدا بجنگ بدر حاضر بودند ، شعبى گفت : هم الذين شهدوا بيعة الرضوان بالحديبيه و سابقان اسلام نيز علماء مختلفاند . قومى گفتند : اول كسى كه مسلمان شد از مردان ، ابو بكر بود و از زنان خديجه . قومى گفتند اول كسى كه مسلمان شد على بن ابى طالب ع بود . قومى گفتند اول زيد بن حارثه بود . اسحاق بن اسماعيل الحنظلى جمع ميان همه كرد و گفت اول كسى كه مسلمان شد از مردان رسيده ، ابو بكر بود و از زنان ، خديجه و از كودكان نارسيده ، على بن ابى طالب ( ع ) و از بردگان و مولايان زيد حارثه . اسماعيل بن اياز بن عفيف روايت كند از پدر خويش از جد خويش عفيف گفتا مردى بازرگان بودم بروزگار حج به مكه آمدم و بنزديك عباس بن عبد المطلب فرو آمدم كه با وى دوستى و برادرى داشتم ، گفتا هر دو بايام موسى بمنى ايستاده بوديم من و عباس كه مردى جوان تازه روى فراز آمد بوقت پيشين و ساعتى در آسمان مىنگرد آن گه روى به قبله آورد و در نماز ايستاد ، هم در آن ساعت كودكى آمد و از راست دست وى بايستاد و زنى آمد از پس هر دو بايستاد ، آن جوان پشت خم داد و در ركوع شد هر دو در متابعت وى در ركوع شدند ، جوان بسجود شد ايشان نيز بمتابعت وى در سجود شدند و در قيام هم چنان و در تشهد هم چنان . ابن عفيف روى بعباس آورد ، گفت : يا عباس امر عظيم ! اين عظيم كارى است اين كار ايشان چه كار است و اين چه كساناند اينان ، عباس گفت : هذا ابن اخى - محمد بن عبد اللَّه بن عبد المطلب يزعم ان اللَّه تعالى بعثه رسولا