شىء و قرّبك نجيّا . فى كم وجدت اللَّه كتب التّوراة قبل ان يخلقنى ؟ قال موسى بأربعين عاما . قال آدم : فهل وجدت فيها
« وَ عَصى آدَمُ رَبَّهُ فَغَوى »
؟ قال : نعم ، فتلومني على ان عملت عملا كتبه اللَّه علىّ ان أعمله قبل أن يخلقنى بأربعين سنة ؟ ! و فى رواية : فهل وجدت فى كتاب اللَّه انّ ذلك كائن فى كتابه قبل ان اخلق ؟ قال : بلى . قال : فلم تلومنى على شىء سبق القضاء فيه قبلى ؟ ! قال رسول اللَّه ( ص ) : « فحجّ آدم موسى » .
النوبة الثالثة
قوله تعالى :
وَ أَوْرَثْنَا الْقَوْمَ
الاية - من صبر على مقاساة الذلّ فى اللَّه وضع اللَّه على رأسه قلنسوة العزّ . هر كه را روزى از بهر خدا خاك مذلت بر سر آيد ، عن قريب او را تاج كرامت بر فرق نهند . هر كه رنج برد روزى بسر گنج رسد . هر كه غصهء محنت كشد شراب محبت چشد . آن مستضعفان بنى اسرائيل كه روزگارى در دست قهر فرعون گرفتار بودند ، ببين تا سرانجام كار ايشان چون بود ؟ ! و بر ولايت و نواحى فرعونيان چون دست يافتند ، و بسراى و وطن ايشان نشستند ؟ ! اينست كه ميگويد جلّ جلاله :
وَ أَوْرَثْنَا الْقَوْمَ الَّذِينَ كانُوا يُسْتَضْعَفُونَ مَشارِقَ الْأَرْضِ وَ مَغارِبَهَا
. آن گه گفت :
بِما صَبَرُوا
اين به آن داديم ايشان را كه در بليّات و مصيبات صبر كردند . دانستند كه صبر كليد فرج است ، و سبب زوال ضيق و حرج است ، صبر ترياق زهر بلا است ، و كليد گنج و مايهء تقوى و محل نور فراست . صبر همه خير است ، كه ميگويد عزّ جلاله :
وَ أَنْ تَصْبِرُوا خَيْرٌ لَكُمْ
صبر از حق است و به حق است كه ميگويد :
وَ اصْبِرْ وَ ما صَبْرُكَ إِلَّا بِاللَّهِ
.
« وَ اصْبِرْ »
فرمان است بعبوديت
« وَ ما صَبْرُكَ إِلَّا بِاللَّهِ »
اخبار است از حق ربوبيت .
« وَ اصْبِرْ »
تكليف است
« وَ ما صَبْرُكَ إِلَّا بِاللَّهِ »
تعريف است .
« وَ اصْبِرْ »
تعنيف است
« وَ ما صَبْرُكَ إِلَّا بِاللَّهِ »
تخفيف است .