الْيَمِّ
و هو البحر ،
بِأَنَّهُمْ كَذَّبُوا بِآياتِنا
اى بسبب تكذيبهم آياتنا و حملهم ايّاها على العادات و على السّحر ،
وَ كانُوا عَنْها غافِلِينَ
اى عن النّقمة ، و قيل عن الاديات اذ كانوا لا يعتبرون بها .
النوبة الثالثة
قوله تعالى :
وَ قالَ الْمَلَأُ مِنْ قَوْمِ فِرْعَوْنَ
الاية - آن مهجور مملكت ، و مطرود درگاه عزّت ، و زخم خوردهء عدل ازل ، فرعون بى عون ، چون خود را بر مقام عجز بديد ، و در كار ملك خود وهن ديد ، و قبطيان زيادة تمكين از وى طلب ميكردند تا بر موسى و قوم وى تطاول جويند و قهر كنند همى گفتند :
أَ تَذَرُ مُوسى وَ قَوْمَهُ لِيُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ وَ يَذَرَكَ وَ آلِهَتَكَ
؟ ! آن مدبر را ننگ آمد كه قصور قدرت خود بايشان نمايد يا بضعف و عجز خود معترف آيد ، همى زبان تهديد بگشاد كه :
سَنُقَتِّلُ أَبْناءَهُمْ وَ نَسْتَحْيِي نِساءَهُمْ
. وى تدبيرى همى ساخت بباطل ، و اللَّه تقديرى همى كرد به باطن . تدبير وى اين بود كه :
سَنُقَتِّلُ أَبْناءَهُمْ وَ نَسْتَحْيِي
، نساءهم و تقدير اللَّه اين بود كه :
فَانْتَقَمْنا مِنْهُمْ فَأَغْرَقْناهُمْ فِي الْيَمِّ
آوردند كه روزى جبرئيل آمد بر صورت مردى ، و پرسيد از وى كه : چه گويى به مردى كه بندهاى دارد ، و او را مال و جاه و نعمت دهد ، آن گه بر خواجهء خويش عصيان آرد ، و خواهد كه بر وى مهتر شود ؟ فرعون گفت : جزاء وى آنست كه او را به آب كشند . از حضرت عزّت فرمان آمد : اى جبرئيل اين فتوى گوش دار تا آن روز كه گويى :
آلْآنَ وَ قَدْ عَصَيْتَ قَبْلُ
؟ !
قالَ مُوسى لِقَوْمِهِ اسْتَعِينُوا بِاللَّهِ وَ اصْبِرُوا
- موسى قوم خود را ارشاد كرد كه : شما دست در حبل عصمت اللَّه زنيد ، و از نصرت و نعمت وى نوميد مباشيد ، و بر ضمان وى تكيه كنيد ، كه وى گفته :
وَ كانَ حَقًّا عَلَيْنا نَصْرُ الْمُؤْمِنِينَ
، و در همه حال يارى دهنده اوست