اصابنا ، و تلك عادة الدهر ، و ليست هى عقوبة من اللَّه فكونوا على ما انتم عليه . با يكديگر گفتند :
عادت روزگار اينست ، يك چند نعمت و يك چند محنت . و آن محنت و شدت نه عقوبتى است از اللَّه بر ما ، و نه چيزى است كه على الخصوص فرو آمد بما ، بارى بر سر كار خويش و بر دين خويش باشيد ، و از آنچه بوديد هيچ بمگرديد ، فلمّا فسدوا على الامرين جميعا اخذهم اللَّه بغتة و هم لا يشعرون بنزول العذاب ، اينست كه رب العالمين گفت :
فَأَخَذْناهُمْ بَغْتَةً وَ هُمْ لا يَشْعُرُونَ
. چون در هر دو حال نعمت و شدت روى از فساد بنگردانيدند ، و در نعمت شكر نكردند ، بلكه در طغيان بيفزودند ، ما ايشان را فرا گرفتيم به عذاب ناگاه ، از آنجا كه ندانستند و گوش نداشتند . اين آيت تخويف مشركان قريش است و تهديدى كه ربّ العالمين ايشان را ميدهد ، كه اگر شما همان معاملت كنيد كه ايشان كردند ، شما را هم چنان گيريم كه ايشان را گرفتيم ، آن گه از ايشان خبر داد كه :
وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرى
- التي عذبت من قوم نوح و عاد و ثمود و امثالهم ،
آمَنُوا
بتوحيد اللَّه
وَ اتَّقَوْا
اللَّه بحقّه الّذى فرضه عليهم ما قحط عنهم المطر و
لَفَتَحْنا عَلَيْهِمْ
اى نزّلنا عليهم . يقال : فتح على بنى فلان اذا اصابوا خيرا . و بر قراءت شامى لفتّحنا مشدّد بر معنى مبالغت ،
بَرَكاتٍ مِنَ السَّماءِ
يعنى المطر
وَ الْأَرْضِ
يعنى النّبات
وَ لكِنْ كَذَّبُوا
الرسل
فَأَخَذْناهُمْ بِما كانُوا يَكْسِبُونَ
من الشّرك و التكذيب و اعمالهم الخبيثة ، فأهلكناهم بها . اين آيت دليل است كه خصب ديار و نعمت فراخ و روزى فراوان در آب آسمان و نبات زمين بسته ، و آب آسمان و نبات زمين در ايمان و تقوى بندگان بسته . چون بر عموم شعار مسلمانى نگه دارند ، و دين و شريعت را بزرگ دارند و شرائط ايمان و تقوى بجاى آرند ربّ العزّة نعمت و معاش بر بندگان فراخ دارد ، و اگر به عكس اين بود قحط و بلا و شدّت پديد آيد . و گفتهاند : بركات آسمان قبول دعا است و بركات زمين تسهيل حاجات ، چون ايمان و تقوى بود دعا مستجاب باشد