و مؤمنان در آن متفاوت ، هر كه عمل وى نيكوتر ، و يقين وى بيشتر ، و عهد وى راستتر ايمان وى تمامتر ، و ثواب وى بيشتر . و رب العزّة جلّ جلاله خود بر بنده آن ننهد كه بر نتابد ، بلكه بر وى آن نهد كه طاقت دارد ، و آن فرمايد كه توان دارد . اينست كه گفت جل جلاله :
وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لا نُكَلِّفُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها أُولئِكَ أَصْحابُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيها خالِدُونَ
. ميگويد : ايشان كه بگرويدند ، و نيكيها كردند ، بر كس ننهيم مگر توان آن ، يعنى ايشان اجابت كردند ، و كوشيدند ، و ما بر ايشان ناتاوست ننهاديم ، با پاسخ راست و بار سبك بهشتياناند جاويدى جاويدان .
وَ نَزَعْنا ما فِي صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ
- امير المؤمنين على ( ع ) گفت :
« فينا اهل بدر نزلت هذه الاية » ،
و بروايتى ديگر على ( ع ) گفت :
« انى لأرجو أن اكون انا و عثمان و طلحه و زبير من الذين قال اللَّه :
وَ نَزَعْنا ما فِي صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ »
.
سدى گفت :
بهشتيان به در بهشت رسند ، درختى بينند از ساق آن دو چشمه روان . از يك چشمه بياشامند ، هر چه غل و حسد و حقد و عداوت است كه در دنيا در نهاد و سرشك ايشان بود ، چون آن شراب بياشامند از آن همه پاك شوند ، و از چشمهء ديگر غسل كنند تنهاى ايشان پاكيزه و روشن گردد ، و خوشبوى شوند ! از آن پس نه تن ايشان شوخ پذيرد ، نه در دل ايشان وسواس و خواطر ردى آيد .
تَجْرِي مِنْ تَحْتِهِمُ الْأَنْهارُ
- اين آن گه بود كه هر مؤمنى در بهشت در غرفهء خويش و منزل خويش آرام گيرد ، و پيوسته در آن چشمهاى روان مينگرد ، تا لذت نظرشان مىافزايد ، و در آن حال گويند :
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي هَدانا لِهذا
اى هدانا لما صيرنا الى هذا الثواب من العمل الذى ادى اليه ، آن گه اقرار دهند كه هدايت از خدا است ، و راست راهى بتوفيق است نه بجهد بنده ، گويند :
وَ ما كُنَّا لِنَهْتَدِيَ لَوْ لا أَنْ هَدانَا اللَّهُ
لدينه . و قرأ ابن عامر : ما كنا بلا واو لنهتدى لولا ان هدانا اللَّه .