از پيش ايشان و از پس ايشان
وَ عَنْ أَيْمانِهِمْ وَ عَنْ شَمائِلِهِمْ
و از راست ايشان و از چپ ايشان
وَ لا تَجِدُ أَكْثَرَهُمْ شاكِرِينَ
( 17 ) و بيشتر ايشان را سپاسدار و منعم شناس نيابى .
قالَ اخْرُجْ مِنْها
اللَّه گفت : بيرون شو از بهشت و آسمان
مَذْؤُماً
نكوهيده و ناشايست كرده
مَدْحُوراً
رانده و دور كرده .
لَمَنْ تَبِعَكَ مِنْهُمْ
هر كه بر پى تو بيايد از ايشان
لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنْكُمْ أَجْمَعِينَ
( 18 ) ناچاره پر كنم دوزخ را از شما همگان [ از كفرهء جن و انس ] .
النوبة الثانية
قوله تعالى :
وَ لَقَدْ خَلَقْناكُمْ ثُمَّ صَوَّرْناكُمْ
الاية - اقوال مفسران درين آيت مختلف است . قومى گفتند : اين خلق آدم است و تصوير وى ، يعنى : خلقنا اباكم و صوّرنا اباكم ، يعنى آدم ( ع ) ، به حكم آنكه فرزندان همه از اجزاء اواند ، و منفصل ازو .
خلق آدم را منزلت خلق همگان داد ، و مضاف اليه بجاى مضاف نهاد . و قول جمهور مفسران در خلق و تصوير آدم ( ع ) آنست كه : رب العزة چون خواست كه آدم را بيافريند ، به زمين وحى آمد كه :
انى خالق منك خلقا ، منهم من يطيعنى ، و منهم من يعصينى ، فمن اطاعنى ادخلته الجنة ، و من عصانى ادخلته النار .
گفت : من از تو خلقى خواهم آفريد ازيشان هست كه فرمان بردارى كند ، و هست كه نافرمان شود . هر كه فرمان بردار بود ، او را ببهشت فرو آرم ، و هر كه نافرمان بود او را به آتش بسوزم .
پس جبرئيل را فرستاد ، تا قبضهاى خاك بردارد . زمين بفرياد آمد : انى اعوذ بعزة الذى ارسلك أن تأخذ منى اليوم شيئا يكون فيه غدا للنّار نصيب . زمين بزنهار آمد جبرئيل او را زنهار داد ، و بازگشت . ميكائيل آمد بفرمان حق تا قبضهاى بردارد ، همان شنيد و بازگشت . ملك الموت آمد بفرمان حق جل جلاله . زمين همان گفت . ملك -