به وزن شرع بود ، و راه پاكى حواس پاكى پوست ، و گوشت بود ، چنان كه از حلال رسته باشد ، و راه پاكى پوست و گوشت لقمهء حلال است ، و چون لقمه حلال بود ، مرد حلال خوار بايد . ما دام تا شره و آرزوى غفلت در سينهء وى بود ، حلال خوار نبود ، و راه اسير كردن آز و شره آنست كه چون خورد بر سر ذكر بود ، و با آگاهى بود ، و بادب طريقت و شرط سنت خورد . اينست كه اللَّه گفت :
فَكُلُوا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ إِنْ كُنْتُمْ بِآياتِهِ مُؤْمِنِينَ
.
شافعى ( رض ) گفت كه : دوازده مسئله ببايد دانست ، تا يك لقمه به شرط دين بتوان خورد . چهار فريضه ، و چهار سنت ، و چهار ادب . آنچه فريضه است حلال خوردن ، و پاكيزه خوردن ، و روزى گمار خداى را دانستن ، و شكر وى گزاردن . و آنچه سنت است اول « بسم اللَّه » گفتن ، و پيش از طعام دست بشستن ، و به آخر « الحمد للَّه » گفتن ، و از كرانهء قصعه خوردن ، و آنچه ادب است بر پاى چپ نشستن ، و در لقمه كس ننگرستن و از پيش خود خوردن ، و پس از طعام دست بشستن . چون خوردن به اين شرط بود ، فردا در آن حساب نباشد ، و او را در آن ثواب دهند ، چنان كه در خبر است كه : مؤمن را بر هيچ چيز « 1 » ثواب دهند ، تا آن لقمه كه در دهن خويش نهد ، يا در دهن عيال خويش ، و اليه الاشارة بقوله تعالى :
كُلُوا مِنَ الطَّيِّباتِ وَ اعْمَلُوا صالِحاً
.
15 - النوبة الاولى
( 6 / 127 - 120 )
قوله تعالى :
وَ ذَرُوا ظاهِرَ الْإِثْمِ وَ باطِنَهُ
- گذاريد آشكاراى حرام و بزه و نهان آن
إِنَّ الَّذِينَ يَكْسِبُونَ الْإِثْمَ
ايشان كه كار با بزه ميكنند
سَيُجْزَوْنَ
بد پاداش دهند ايشان را
بِما كانُوا يَقْتَرِفُونَ
( 120 ) به آنچه ميكردند .
هامش
( 1 ) - ج : هر چيز .