خويش ، نه بر بصيرتى و بر علمى كه ايشان را در آن است .
إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُعْتَدِينَ
- اين اعتدا ايدر ( 1 ) آنست كه آنجا گفت :
فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ باغٍ وَ لا عادٍ
. ميگويد :
خداوند تو است كه دانا است به اندازه درگذارندگان .
النوبة الثالثة
قوله تعالى :
وَ لَوْ أَنَّنا نَزَّلْنا إِلَيْهِمُ الْمَلائِكَةَ
الاية - مردودان حضرت را ميگويد ، و مطرودان قطيعت را كه : اگر ما فريشتگان آسمان را ازين مقرّبان و كروبيان ، و سفره و بر ره ، و رقباء قضا و قدر و امناء درگاه عزّت به زمين فرستيم ، تا آن مهجوران را بما دعوت كنند ، و از ما خبر دهند ، و مردگان زمين را حشر كنيم ، تا بر درگاه ما ارشاد كنند ، و جملهء حيوانات و جمادات و اعيان و اجرام مخلوقات ، و صورت ذات مقدرات ، و آحاد و افراد معلومات ، همه را منطبق گردانيم ، و بايشان فرستيم ، تا آيت الهيت ما و اعلام ربوبيت ما بر ايشان عرضه كنند ، و هر چه خبر بود همه ببينند و بدانند تا من كه خداوندم نخواهم ، و ايشان را راه ننمايم ، ايمان نيارند ، و راه بشناخت ما نبرند . مشتى خاك را چه رسد كه حديث قدم كند اگر نه عنايت قديم و خواست آن كريم بود !
دل كيست كه گوهرى فشاند بىتو * يا تن كه بود كه ملك راند بىتو
و اللَّه كه خرد راه نداند بىتو * جان زهره ندارد كه بماند بىتو
اعتقاد اهل سنت آنست كه تا رب العزة خود را با دل بنده تعريف نكند ، و شواهد صفات قديم در دل بنده ثبت نكند ، بنده بشناخت وى راه نبرد . ازينجا گفتهاند علماء سنت و ائمهء قدوت كه : المعرفة تجب بالسّمع ، و تلزم بالبلاغ ، و تحصل بالتعريف .
هامش
1 - ج : اينجا .