بهواها و بايستهاى خويش
بِغَيْرِ عِلْمٍ
بىهيچ دانش
إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ
خداوند تو است كه داناتر از همه دانايان است
بِالْمُعْتَدِينَ
به اندازه در گذارندگان .
النوبة الثانية
قوله تعالى :
وَ لَوْ أَنَّنا نَزَّلْنا إِلَيْهِمُ الْمَلائِكَةَ
الاية - اين علمها از آن است كه اللَّه به آن متفرّد است ، كه اين چيزهايى است نابودنى ، و اللَّه ميداند كه اگر آن بودى چون بودى . و درين آيت جواب قومى است كه از وى چيزهايى از معجزات درخواستند .
قومى گفتند :
« لَوْ لا أُنْزِلَ عَلَيْنَا الْمَلائِكَةُ »
؟ ! قومى گفتند :
« ائْتُوا بِآبائِنا »
. جواب داد ايشان را كه :
وَ لَوْ أَنَّنا نَزَّلْنا إِلَيْهِمُ الْمَلائِكَةَ
فرأوهم عيانا
وَ كَلَّمَهُمُ الْمَوْتى
فشهدوا لك بالصّدق و النبوّة . همانست كه در سورة الرعد گفت :
وَ لَوْ أَنَّ قُرْآناً سُيِّرَتْ بِهِ الْجِبالُ أَوْ قُطِّعَتْ بِهِ الْأَرْضُ أَوْ كُلِّمَ بِهِ الْمَوْتى
، و اين آن بود كه كافران مكّه از مصطفى ( ص ) درخواستند كه اگر پيغامبرى كوه صفا از جاى خويش روان گردان ، تا زمين مكّه بر ما فراخ گردد ، و زمين را بريده گردان تا چشمها بيرون دهد ، و ما كشت زار كنيم ، و پدران ما زنده گردان تا بر صدق تو گواهى دهند . رب العالمين گفت : اگر من حكم كنم كه قرآن بر كوه خوانند و روان گردد ، يا بر زمين خوانند و چشمها پديد آيد ، يا بر مردگان خوانند تا زنده شوند ، و سخن گويند ، به هيچ حال ايشان ايمان نخواهند آورد ، كه ايشان در علم من هميشه كافران بودند ، و در ازل حكم شقاوت ( 1 ) بر ايشان رفته . اين همچنانست كه نوح را گفت :
لَنْ يُؤْمِنَ مِنْ قَوْمِكَ إِلَّا مَنْ قَدْ آمَنَ
.
وَ حَشَرْنا عَلَيْهِمْ
- اى : جمعنا عليهم
كُلَّ شَيْءٍ قُبُلًا
يكسر قاف بر قراءت مدنى و شامى يعنى معاينة و مواجهة ، برابر ، روياروى ، و منه
قول النبى ( ص )
هامش
1 - ج : شقاء .