هو جمع الثمرة ، مثل قصبة و قصب . و معنى « ينع » پختن است و فرا رسيدن . يقال : ينع الثمر يينع ينعا و ينوعا ، و أينع يونع ايناعا . و روا باشد كه « ينع » جمع يانع نهند مثل تاجر و تجر ، و يانع ميوهء پختهء فرا رسيده بود ، و در شواذ خواندهاند : « و يانعه » .
إِنَّ فِي ذلِكُمْ
- يعنى فى هذا الذى ذكر من صنيعه و عجائبه لعبرة لقوم يصدّقون بأن اللَّه خالق كلّ شىء . اين آيت دليلى ظاهر است بر منكران بعث و نشور ، ميگويد : آن خداوند كه از عجائب قدرت و بدائع فطرت و لطائف حكمت اين چنين صنع نمايد ، كه از يك آب و يك خاك و يك هوا چندين درختان رنگارنگ و ميوههاى گوناگون با رنگ با طعم با بوى بيرون آرد ، و قدرت خود در آن بنمايد ، قادر است كه فرداى قيامت خلق را از خاك برانگيزد ، و مرده را زنده گرداند . اينست كه رب العالمين گفت :
كَذلِكَ يُحْيِ اللَّهُ الْمَوْتى وَ يُرِيكُمْ آياتِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ
.
النوبة الثالثة
قوله تعالى :
وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرى عَلَى اللَّهِ كَذِباً
الاية - دروغ نهادن و دروغ بستن بر اللَّه جل جلاله به حكم ظاهر و بر لسان تفسير آنست كه شرح داديم ، و در قصهء مسيلمه و عيسى بيان آن كرديم ، امّا بر زبان اهل اشارت و بر ذوق جوانمردان طريقت آن را سرّى ديگر است و رمزى ديگر ، به حكم آن خبر كه مصطفى ( ص ) گفت :
« ان لكلّ آية ظهرا و بطنا » .
و حقيقت اين سرّ آنست كه هر كه دعوى معرفت اللَّه كند بحقيقت مفترى است ، كه جلال احديت از معرفت آب و خاك پاك و مستغنى است .
پيران طريقت ازينجا گفتهاند : من ذكر فقد افترى ، و من صبر فقد اجترى ، و من عرف فقد ابترى . و جنيد گفته : اكبر ذبنى معرفتى ايّاه . مهينه گناه من شناخت وى است ، يعنى كه ميگويد : وى مىپندارد و دعوى مىكند كه او را بسزاى او ، بحقيقت