ديگر گفت :
« وَ رَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ »
اى ملأت . «
أَ فَلا تَتَذَكَّرُونَ »
- تتّعظون ، فتتركوا عبادة الاصنام ؟ !
وَ كَيْفَ أَخافُ ما أَشْرَكْتُمْ
- مشركان ابراهيم را مىترسانيدند ، و از گزند بتان تهديد ميكردند . ابراهيم گفت :
وَ كَيْفَ أَخافُ ما أَشْرَكْتُمْ
چون ترسم من ازين بتان كه شما بانبازى گيريد با اللَّه ؟ ! و ايشان نابيناياناند و ناشنوا و نادان و ناتوان ، و شما از خداى بيناى شنواى گوياى داناى توانا نمىترسيد ! و با وى بتان انباز ميگيريد بىعذرى و بى حجّتى و بى آنكه ايشان را سزاى خدايى است ! «
فَأَيُّ الْفَرِيقَيْنِ أَحَقُّ بِالْأَمْنِ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ »
- اكنون مرا پاسخ كنيد اگر دانيد ، از آن خداى قادر شنواى بيناى دانا سزاتر كه ترسند يا ازين بتان عاجز ناشنواى نابيناى ناگويا ؟ ! و كه نزديكتر با يمن شدن و بىبيم بودن آنكه از يك خداى مىامن بايد يافت يا آنكه از هزاران ؟ ! آن گه خود پاسخ كرد ، گفت : «
الَّذِينَ آمَنُوا »
. اگر مستأنف نهى اين سخن ، نه حكايت از ابراهيم ، هم نيكو است .
الَّذِينَ آمَنُوا وَ لَمْ يَلْبِسُوا إِيمانَهُمْ بِظُلْمٍ
- در خبر است كه ابو بكر صديق گفت : يا رسول اللَّه ! و أيّنا لم يظلم نفسه ؟ جواب داد وى را كه :
أَ لَمْ تَرَ
الى قوله تعالى فى قصّة لقمان :
يا بُنَيَّ لا تُشْرِكْ بِاللَّهِ إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ
يعنى كه اين ظلم ايدر ( 1 ) شرك است ، چنان كه آنجا است . و قومى بر عموم راندند ، و گفتند كه : اين ابراهيم و اصحاب وى را است على الخصوص ، چنان كه روايت كنند از على ( ع ) كه اين آيت برخواند و گفت :
« هذه فى ابراهيم و اصحابه خاصّة ، ليست لهذه الامّة » .
هامش
1 - نسخهء ج : اينجا .