إِنَّما يُرِيدُ الشَّيْطانُ أَنْ يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَداوَةَ وَ الْبَغْضاءَ فِي الْخَمْرِ وَ الْمَيْسِرِ
- اين بيان علت تحريم خمر و قمار است . ميگويد : شيطان عداوت و كينه و بغض يكديگر در ميان شما افكند چون خمر خوريد و قمار بازيد ، و شما را باز دارد از ذكر خدا كه سر همهء طاعات است ، و اصل همهء خيرات ، و از نماز كه كليد سعادت است و پيرايه شهادت و مايهء ديانت .
فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ
؟ هل درين موضع بر جاى تغليظ است نه بر تخير ، چنان كه جاى ديگر گفت :
فَهَلْ أَنْتُمْ شاكِرُونَ
؟
فَهَلْ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ
؟ و در خبر است : « هل انتم تاركو اصحابى لى » ؟ يعنى هل انتم تاركون اذاهم . و هم ازين بابست آنچه گفت :
هَلْ لَكَ إِلى أَنْ تَزَكَّى
؟ ميگويد : مرا سپاس دار هستيد ؟ هر چند كه صورت استفهام دارد اما معنى امر است ، و اين نوعى است از انواع امر ، و در لغت رواست و روان .
وَ أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ
- چون بيان محرمات و منهيات كرده بود ، طاعت خدا و رسول در پس آن داشت ، يعنى كه فرمان بردار باشيد و اين اوامر و نواهى به كار داريد ، و از محارم بپرهيزيد .
وَ احْذَرُوا
اى احذروا المحارم و المناهى ،
فَإِنْ تَوَلَّيْتُمْ
عن الطاعة
فَاعْلَمُوا أَنَّما عَلى رَسُولِنَا الْبَلاغُ الْمُبِينُ
فليس عليه الا البلاغ ، و التوفيق و الخذلان الى اللَّه ، فان اطعتم و الا فاستحققتم العذاب .
لَيْسَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ جُناحٌ
- سبب نزول اين آيت آن بود كه قومى از صحابه در آن روزها كه خمر حرام كردند از دنيا بيرون شده بودند ، و ايشان مىخورده بودند بتازگى ، و در شكم ايشان مىبود . مسلمانان برايشان بترسيدند ، و از حال ايشان رسول خدا را پرسيدند . اين آيت در شان ايشان آمد . ميگويد : بر ايشان تنگى نيست ، و ايشان را بزه نيست در آنچه چشيده بودند از مى پيش از تحريم .
اين طعموا شربوا است چنان كه جاى ديگر گفت :
وَ مَنْ لَمْ يَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّي
. شراب