آن افتد چون ازار و ردا و پيراهن روا باشد . ابو حنيفه گفت : جامهاى بايد جامع كه كسوت را بشايد ، و عمامه روا نباشد كه كسوت را نشايد .
أَوْ تَحْرِيرُ رَقَبَةٍ
- بردهاى بايد مؤمن ، كه جاى ديگر مقيد گفت :
« فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ »
، و شافعى اين بر اصل خود بنا كرد كه : يحمل المطلق على المقيد ، و نيز در خبر است : « اعتقها فانها مؤمنة » و بو حنيفه رقبهء كافره روا بيند مگر در كفارت قتل ، و رقبهء خرد و بزرگ و نرينه و مادينه در آن يكسانست ، اما اگر عيبى دارد كه وى را از عمل باز دارد ، چون نابينايى در چشم و گنگى در زبان و شلل در اعضا روا نباشد ، و اگر عيبى بود كه وى را از عمل مقصود باز ندارد ، چنان كه اعور بود يا يك انگشت ندارد و امثال اين جائز باشد .
و سوگند خواره كه كفّارت مىكند درين هر سه مخير است ، كه رب العالمين بلفظ تخيير گفت ، اما فاضلتر آنست كه نفع مردم بيشتر در آن است ، اگر در روزگار قحط و جدوبت باشد كه مردم را حاجت به قوت و طعام بيشتر بود طعام اولىتر و نيكوتر ، كه قوام حيات درين طعام است ، و مردم را بدان حاجت است ، و اگر روزگار خصب بود و فراخى ، و مردم از قوت و طعام در نمانند اعتاق و كسوت فاضلتر . پس اگر ازين سه درماند و درويش باشد ، چنان كه از قوت خود و عيال وى در يك شبانروز هيچ چيز بسر مىنيايد ، روزه دارد سه روز پيوسته يا گسسته ، و پيوسته تمامتر و نيكوتر ، و بيك قول شافعى واجب .
فذلك قوله :
فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيامُ ثَلاثَةِ أَيَّامٍ
.
ذلِكَ
- اى الّذى ذكرت
كَفَّارَةُ أَيْمانِكُمْ إِذا حَلَفْتُمْ
على يمين ، فرأيتم غيرها خيرا منها . چون سوگند خوريد كارى را كه كنيد و ناكردن به ، يا نكنيد و كردن به ، از سوگند خود بازآئيد ، و آن كنيد كه بهتر است و نيكوتر ، پس آن گه آن سوگند را كفارت كنيد .
روى عبد اللَّه بن سمرة قال : قال رسول اللَّه ( ص ) : يا عبد الرحمن بن سمرة لا تسأل الامارة فانّك ان اوتيتها عن مسئلة وكلت اليها ، و ان اوتيتها عن غير