و قبضت عن الانبساط بالعطيّات . دست ايشان است كه از خيرات و عطيات فرو بسته است ، كه هرگز ازيشان كسى را نبينى كه نفقه فراخ كند بر خويشتن يا بر كسى مگر اندكى . معنى ديگر
غُلَّتْ أَيْدِيهِمْ
يعنى يوم القيامة .
« إِذِ الْأَغْلالُ فِي أَعْناقِهِمْ »
جزاء اين كلمهء كفر ايشان آنست كه فردا در قيامت غل آتشين بر گردن ايشان نهند ، و دستهاى ايشان وا گردن بندند ،
وَ لُعِنُوا بِما قالُوا
بوعدوا من رحمة اللَّه ، و عذبوا بالجزية فى الدنيا ، و النّار فى العقبى . و اين سخن از جهودان بس عجب نيست پس از آنكه از ايشان حكايت مىباز كنند كه :
« قالُوا يا مُوسَى اجْعَلْ لَنا إِلهاً كَما لَهُمْ آلِهَةٌ »
، و قال :
إِنَّ الَّذِينَ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ سَيَنالُهُمْ غَضَبٌ مِنْ رَبِّهِمْ
الاية . و
عن ابن عباس قال : قال النبى ( ص ) : « من لعن شيئا لم يكن للّعنة اهلا رجعت اللعنة على اليهود بلعنة اللَّه ايّاهم » .
آن گه گفت جلّ جلاله :
بَلْ يَداهُ مَبْسُوطَتانِ
اثبت اليد و نفى الغلّ . يد صفت را اثبات كرد و غلّ را نفى كرد ، و اين ردّ است بر جهميان كه صفت را منكرند ، و تأويل باطل نهادند . علماء سلف و ائمّهء اهل سنت گفتند كه : آنچه جهودان گفتند
يَدُ اللَّهِ مَغْلُولَةٌ
، « يد » راست گفتند ، اما مغلولة دروغ گفتند ، كه رب العزة ايشان را در غلّ دروغ زن كرد نه در يد ، گفت :
بَلْ يَداهُ مَبْسُوطَتانِ
. اين همچنانست كه قومى را گفت :
« وَ إِذا فَعَلُوا فاحِشَةً قالُوا وَجَدْنا عَلَيْها آباءَنا وَ اللَّهُ أَمَرَنا بِها »
. راست گفتند كه :
وَجَدْنا عَلَيْها آباءَنا
، اما دروغ گفتند كه : و اللَّه امرنا بها ، كه رب العزة ايشان را درين دروغ زن كرد نه در آن ، گفت :
« قُلْ إِنَّ اللَّهَ لا يَأْمُرُ بِالْفَحْشاءِ »
.
فصل
بدان كه مردم درين مسألهء يد بر سه گروهاند : گروهى معتزلهاند و قدريه و اثنا عشريهء رافضه . اينان گفتند : يد اللَّه يد قدرة و قوة و نعمة ، و گروهى ديگر