افكندن ، و ببندگى فروختن ، و در زندان سالها ماندن ، و از آن هيچ بفرياد نيامد ، چنان كه از نفس امّاره آمد ، گفت :
« إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ »
، و مصطفى ( ص ) گفت :
« اعدى عدوّك نفسك الّتى بين جنبيك » .
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا مَنْ يَرْتَدَّ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ
- درين آيت اشارتى است دانايان را ، و بشارتى است مؤمنانرا . اشارت آنست كه اين ملت اسلام و دين حنيفى و شرع محمدى اگوشوان و نگهبان « 1 » خداست ، و پيوسته بر جا است ، چه زيان دارد اين دين را اگر قومى برگردند و مرتد شوند . اگر قومى مرتد شوند رب العزة ديگرانى آرد كه آن را بجان و دل باز گيرند ، و بناز پرورند ، معالم امر و قواعد نهى بايشان محفوظ دارد ، و بساط شرع به مكان ايشان مزيّن دارد ، رقم محبت برايشان كشيده كه
يُحِبُّهُمْ وَ يُحِبُّونَهُ
، به خط الهى صفحهء دلشان بنگاشته كه
كَتَبَ فِي قُلُوبِهِمُ الْإِيمانَ
، چراغ معرفت در سر ايشان افروخته كه
فَهُوَ عَلى نُورٍ مِنْ رَبِّهِ
. الهيّت مربى ايشان ، و حجر نبوّت مهد ايشان ، ازل و ابد در وفاى ايشان ، ميدان لطف مستودع نظر ايشان ، بساط هيبت مستقر همت ايشان . همانست كه جاى ديگر گفت :
« فَإِنْ يَكْفُرْ بِها هؤُلاءِ فَقَدْ وَكَّلْنا بِها قَوْماً لَيْسُوا بِها بِكافِرِينَ »
. و مصطفى ( ص ) گفت :
« لا تزال طائفة من امّتى على الحقّ ظاهرين ، لا يضرّهم من خالفهم حتى ياتى امر اللَّه » .
و بشارت آنست كه هر كه مرتدّ نيست وى در شمار دوستانست ، و اهل محبت و ايمان است . هر كه در وهدهء ردّت نيفتاد ، او را بشارتست كه اسم محبّت بر وى افتاد .
يقول اللَّه تعالى :
مَنْ يَرْتَدَّ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَسَوْفَ يَأْتِي اللَّهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَ يُحِبُّونَهُ
.
نخست محبت خود اثبات كرد و آن گه محبت بندگان ، تا بدانى كه تا اللَّه بنده را بدوست نگيرد ، بنده بدوست نبود .
هامش
( 1 ) - نسخهء ج : نگهبان و نگهدار .