وَ ارْكَعُوا
، و گفت :
وَ إِذا قِيلَ لَهُمُ ارْكَعُوا
، و آنجا كه گفت حكايت از داود :
وَ خَرَّ راكِعاً
معنى آن ساجد است در تفسير ، و از بهر آن راكع خواند كه ساجد پيشتر به ركوع شود پس بسجود ، و ركوع در لغت عرب انحناء ظهر است .
وَ مَنْ يَتَوَلَّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ
- هر كه پذيرفتارى خود را و دل خود را و نازيدن خود را خداى را گزيند و او را دوست و يار پسندد و رسول را و مؤمنان را ،
فَإِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْغالِبُونَ
يعنى انصار دين اللَّه هم الغالبون . غالبان ايشانند كه مؤمنانند و انصار دين خدااند ، يعنى عبد اللَّه سلام و اصحاب وى ، كه ايشان غالب آمدند ، و جهودان و ترسايان مغلوب ، كه ايشان را كشتند ، و گروهى از خان و مان و اوطان آواره كردند .
النوبة الثالثة
قوله :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا الْيَهُودَ وَ النَّصارى أَوْلِياءَ
- جليل و جبار ، خداوند بزرگوار ، داناى بر كمال ، عزيز و ذو الجلال ، به نداء كرامت بندگان را ميخواند ، و از روى لطافت ايشان را مينوازد ، و بنعت رأفت و رحمت روى دل ايشان از اغيار با خود ميگرداند ، و ميگويد : بيگانه را بدوست مگيريد ، و دشمن را بصحبت خود مپسنديد . دوست كه گيريد ، و يار كه گيريد خداى را پسنديد ، در كار خدا دوست گيريد ، و در دين خدا يار پسنديد . حقائق ايمان كه جوييد از موالات اولياء اللَّه جوييد و معادات اعداء دين . مصطفى ( ص ) گفت :
« اوثق عرى الايمان الحبّ فى اللَّه و البغض فى اللَّه » .
و دشمنان دين كه معادات ايشان فرض است يكى شيطان است و ديگر نفس امّاره ، و نفس از شيطان صعبتر ، كه شيطان در مؤمن طمع ايمان نكند ، از وى طمع معصيت دارد ، باز نفس وى او را بكفر كشد ، و از وى طمع كفر دارد . شيطان بلا حول بگريزد ، و نفس نگريزد . يوسف صديق آن همه بلاها بوى رسيد از چاه