و اين بازماندن و از قتال ترسيدن از طبع بشرى بود و از دوستى حيات ، نه از كراهيت فرمان حق جلّ جلاله . اين همچنانست كه جاى ديگر گفت :
كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتالُ وَ هُوَ كُرْهٌ لَكُمْ
، و اين از ايشان عجب نبود كه پيغامبران مرسل نيز از دوستى حيات از مرگ جزع نمودهاند ، و آن بر ايشان عيب نبود . و گفتهاند : اين آيت در شأن قومى مؤمنان آمد كه هنوز در علم راسخ نبودند ، و ضعيف دل بودند ، و ايمان ايشان كمالى و قوّتى نداشت . و مذهب اهل سنّت آنست كه : اهل ايمان در ايمان متفاوتاند ، و مؤمنان در ايمان بر يكديگر افزونى دارند : كس است كه ايمان وى بكمال است ، و بغايتى كه طبع بشرى بر وى زور نتواند كرد ، بلكه طبع بشرى مغلوب ايمان وى باشد . و كس است كه درجهء وى فروتر بود تا در طبع بشرى بماند ، و خود را از سختيها و رنجها بگريزاند . اينست راه راست و معتقد درست و جادّهء سنّت . و مذهب مرجيان آنست كه ايمان همه يكسانست ، و بعد از گفت
لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ
كبائر و فواحش هيچ زيان نكند بر برنده ، و پارساى نيكمرد و فاجر بد مرد ، در ايمان و در ثواب ، هر دو يكسان دانند ، و نعوذ باللَّه ازين گفت شنيع ، و معتقد خبيث . ربّ العزّة جلّ جلاله ميگويد :
أَمْ حَسِبَ الَّذِينَ اجْتَرَحُوا السَّيِّئاتِ أَنْ نَجْعَلَهُمْ كَالَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ
. جاى ديگر گفت :
أَمْ نَجْعَلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ كَالْمُفْسِدِينَ فِي الْأَرْضِ . أَمْ نَجْعَلُ الْمُتَّقِينَ كَالْفُجَّارِ
؟ ! نظائر اين در قرآن فراوان است ، چنان كه رسيم به آن شرح دهيم .
قُلْ مَتاعُ الدُّنْيا قَلِيلٌ
- معناه : قل يا محمد لهم : اجل الدّنيا قريب ، و عيشها قليل .
وَ الْآخِرَةُ
اى الجنّة
خَيْرٌ لِمَنِ اتَّقى
الشّرك و معصية الرّسول . اى محمد ايشان را گوى : سر گذشت و فرا سر برد و عيش اين جهان و بر خوردارى درين گيتى اندكست . و كسى كه پرهيزكار بود ، و فرمانبردار رسول خدا بود ، او را آن