دهند از كتاب و حكمت ، به آن بگرويد و تصديق كنيد . حمزه خواند بكسر لام : لما اتيتكم ، يعنى لاجل ما اتيتكم . و بتشديد ميم قراءة شاذّ است ، يعنى مهما اتيتكم ، و حين آتيتكم . قراءة نافع لما اتيناكم است بر سبيل تعظيم ، گفت : دهيم شما را از كتاب و حكمت .
ثُمَّ جاءَكُمْ رَسُولٌ
- محمد ( ص ) را ميگويد .
مُصَدِّقٌ لِما مَعَكُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَ لَتَنْصُرُنَّهُ
اين لام جزاست ، جالب اين لام آن لام كه در
لَما آتَيْتُكُمْ
.
قالَ أَ أَقْرَرْتُمْ وَ أَخَذْتُمْ عَلى ذلِكُمْ إِصْرِي
- اى قبلتم عهدى . خداى گفت يك يك پيغامبران را : اقرار داديد و عهد من پذيرفتيد چنان كه بوفاء آن باز آئيد ؟
پيغمبران همه جواب دادند كه اقرار داديم . خداى گفت :
فَاشْهَدُوا
- گفتهاند كه : شهادت را دو طرف است : يكى تحمّل و يكى اقامت . در وقت تحمّل علم است ، و در وقت اقامت اخبار . پس اينجا تحمّل است يعنى فاعلموا ، و هو تفسير ابن عباس . سعيد بن مسيب گفت : خداى با فريشتگان گفت :
فَأَشْهِدُوا عَلَيْهِمْ
گواه باشيد شما كه فريشتگانيد بر پيغامبران و اتباع ايشان ، به اين اقرار كه دادند .
آن گه گفت :
وَ أَنَا مَعَكُمْ مِنَ الشَّاهِدِينَ
خود را جلّ جلاله شاهد گفت ، و معنى شاهد حاضر است ، يعنى كه بعلم حاضر است با همه كس ، و رؤيت وى و قدرت وى بر همه روان : لا يخفى عليه خافية . و گفتهاند كه : شاهد در وصف او جلّ جلاله آنست كه دلائل پيدا كند و حجّتها روشن بنمايد ، و ميان خلق كار برگزارد ، و گواه را به آن شاهد گويند كه بشهادت وى حكم مشهود عليه روشن شود .
قوله تعالى :
فَمَنْ تَوَلَّى بَعْدَ ذلِكَ
. . . الآية اى بعد اخذ الميثاق و ظهور آيات النّبي ( ص )
فَأُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ
اصل فسق از طاعت و فرمان اللَّه بيرون آمدن است ، و فسق را كمينه و مهينه است . كمينه آنست كه : در راه دين گناهى صغيره كند