الملائكة . و ايشان كه برفع خوانند ميگويند : اين از آيت اوّل منقطع است بر سبيل استيناف و ابتدا . گفت :
وَ لا يَأْمُرَكُمْ
يعنى و لا يأمركم اللَّه . و قيل : لا يأمركم محمد ( ص ) . ميگويد : خداى عزّ و جلّ شما را نفرمايد كه فريشتگان را و پيغامبران را بخدايى گيريد . فريشتگان را در ميان آورد در قصّه ، از بهر آنكه جهودان عزير را پسر گفتند ، ترسايان عيسى ( ع ) را پسر گفتند ، و عرب فريشتگان را دختران گفتند .
أَ يَأْمُرُكُمْ بِالْكُفْرِ ؟
- استفهام است بمعنى انكار ، اى لا يفعل ذلك بعد اسلامكم ، اى لا يأمر بعبادة الملائكة و النّبيّين بعد أن كنتم على دين ابراهيم و تبعتم محمدا فيما ( ص ) دعاكم اليه .
قوله :
وَ إِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثاقَ النَّبِيِّينَ
الاية . . . - اين ميثاق و عهد نه بر پيغامبران تنها گرفتند ، كه هم در پيغامبران و هم در امّت ايشان گرفتند . امّا پيغامبران سران بودند و مهتران ، و امّت تبع ايشان بودند . پس پيغامبران بذكر مخصوصاند كه اصل ايشانند ، و خطاب با اصل كنند ، و مراد هم اصل باشد و هم تبع . چنان كه ربّ العالمين گفت :
يا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذا طَلَّقْتُمُ النِّساءَ
. و كيفيّت اين عهد گرفتن و پيمان ستدن آنست كه اللَّه تعالى با پيغامبران گفت و ايشان را فرمود كه : يكدگر را تصديق كنيد و نصرت دهيد . پيشينه را گفت كه پسينه را مبشّر باش و پسينه را گفت كه پيشينه را مصدّق باش ، و آن گه همه را گفت و از همه پيمان ستد كه شما و امّتان شما به محمد ( ص ) ايمان آريد كه خاتم النّبيّين و رسول ربّ العالمين است ، و گزيدهء جهانيان است .
قال علىّ بن ابى طالب ( ع ) : لم يبعث اللَّه نبيا آدم و من بعده الا اخذ عليه العهد فى محمد و امره ، و أخذ العهد على قومه ليؤمنن ، و لئن بعث و هم احياء لينصرنه .
لَما آتَيْتُكُمْ
اين لام در « لما » لام تأكيد است ، و جواب آن بلام قسم باز دهند ، چنان كه گفت :
وَ لَئِنْ شِئْنا لَنَذْهَبَنَّ
. اين هم چنانست : « لما آتيتكم لتؤمنن » و معنى « ما » اىّ شىء است ، يعنى اىّ شىء اتيتكم لتومننّ . ميگويد : هر چه شما را