«
يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ
- عدالت ورزان را دوست مىدارد » بويژه تخصيصى است براى « قسط - عدالت » به وجه ترجيح آن بر « برّ - نيكى كردن » . وقتى پروردگار ما اين گونه / 318 رابطه با كافران مسالمت جو را آزاد مىگذارد ، قيدى مشخّص بر مؤمنان فرض و واجب نكرده است ، و اين بدان معنى است كه مؤمنان ( رهبرى ، و اجتماع ) همانان هستند كه خود وضع و چگونگى رابطهء مطلوب را بر حسب عوامل متغيّر واقع تشخيص مىدهند . در خبر آمده است كه اسماء دختر ابو بكر از پيامبر ( صلّى اللَّه عليه و آله ) پرسيد : آيا هنگامى كه مادرش كه زنى مشرك است نزدش مىآيد ، پيوند خويشاوندى خود را با وى نگهدارد ( و وى را بپذيرد ) ؟ پيامبر گفت : « بلى » . « 14 » [ 9 ] سياق آيه ديگر بار به ترك رابطه بازمىگردد و دوستدارى ( مشركان محارب ) را نهى مىكند :
«
إِنَّما يَنْهاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِينَ قاتَلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَ أَخْرَجُوكُمْ مِنْ دِيارِكُمْ وَ ظاهَرُوا عَلى إِخْراجِكُمْ
- جز اين نيست كه خدا از ( دوستى ورزيدن ) با كسانى كه با شما در دين جنگيدهاند و شما را از سرزمينتان بيرون راندهاند يا در بيرون راندنتان همدستى كردهاند شما را باز مىدارد . » به وسيلهء هم پيمانى با دشمنان محارب ، يا يارى كردن به ايشان به هر گونه و به هر وسيله ، كه بتحقيق بر شما حرام است كه دوستان آنها را دوست بداريد يا دشمنانشان را دشمن بداريد ، و كسانى كه با آنها دوستى ورزند در تمام سمتهايى كه از آنها به مؤمنان مىرسد با آنها شركت جستهاند و از جانب خداوند عذاب مىبينند ، و بر مؤمنان واجب است كه آنها را در جبههء دشمن بشمار آورند و موضعى نظير موضعى كه نسبت به خود ستمگران گرفتهاند در برابر آنها نيز بگيرند .
«
أَنْ تَوَلَّوْهُمْ وَ مَنْ يَتَوَلَّهُمْ فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ
- ( خدا شما را نهى مىكند ) كه با آنان دوستى ورزيد و هر كه با آنها دوستى ورزد از ستمكاران خواهد بود . »
هامش
( 14 ) - القرطبى ، ج 18 ، ص 59 .