روى و پشت سر و راست و چپ خود مىنگرد و چيزى نمىيابد كه به وسيلهء آن چهرهء خود را از آتش دوزخ حفظ كند » . « 65 » هم چنان كه بر انسان واجب است بنگرد كه چه چيزى براى آيندهء اخروى خود پيشاپيش فرستاده مسئول است كه ببيند براى آيندهء دنيوى خود نيز ( به صورت فردى يا اجتماعى يا نسلى ) چه چيزى تقديم كرده ، و خطاست كه تنها در حال حاضر جدا و بىاعتنا به آينده و خطرهاى آن زندگى كند زيرا لحظهء حال جزئى از آينده است ، و او و نسل حاضر خواه ناخواه در مسير آيندگان نقش و اثرى دارند .
از آنجا كه بشر آنچه را براى آينده تقديم مىدارد تنها از لحاظ كمّى نسنجد و بدان ارزش ندهد ، قرآن ما را دعوت مىكند كه تقوايى را محور قرار دهيم كه از احساس نظارت و مراقبت خداوند حاصل مىشود ، و شك نيست كسى كه احساس مىكند خدا او را مىبيند و زير نظر دارد به كميّت اكتفاء نمىكند بلكه مىكوشد به گونهاى عمل كند كه مورد رضايت و خرسندى خداى عزّ و جلّ است و اين با پاكى و اخلاص در نيّت و صحت و استوارى در كار صورت مىبندد .
«
وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِما تَعْمَلُونَ
- از خدا بترسيد كه خدا بدانچه مىكنيد آگاه است . » اكنون به فعاليّت و كوشش انسانى ( از لحاظ اندازه و چگونگى ) بينديش كه با احساس حضور در زير نظر صاحب كار و حساب و پاداش فعاليّت مىكند .
بيگمان چنان كه شايد و بايد مىكوشد كه خرسندى او را به دست آورد و به مزد خود برسد ، / 270 و از خشم او دورى جويد .
[ 19 ] خداوند مؤمنان را دعوت مىكند كه از او پروا كنند و براى ديدار او و پرهيزگارى نسبت به دو با حس كردن مراقبت او بر كارها آماده باشند ، زيرا اين خصوصيّات است كه آنان را از ديگران متمايز مىكند و نام مؤمنان را بر آنها درست و راست مىسازد ، و اگر آنان از اين سه خصلت عارى و بىبهره باشند در شمار اهل
هامش
( 65 ) - نور الثقلين ، ج 5 ، ص 292 .