سخن گفت ، و در پايان فصل نقش آنان را در گمراه كردن مردم فاش و رسوا ساخت كه آنان مانند شيطان گمراه كنندهاند كه پيروان خود را به آتش دوزخ مىكشاند و آن گاه خود از آنها بيزارى مىجويد .
از آنجا كه دامهاى شيطان براى هر انسانى ، حتى مؤمنان ، نهاده شده ناگزير بايد براى محفوظ ماندن از آنها به پرهيزگارى متوسّل و پناهنده شد ، هم چنان كه منافقان كه نقش شيطان را در ميان امّت اسلامى ايفا مىكنند مىكوشند تا مؤمنان را از صفت ايثار و از خود گذشتگى جدا سازند و آنان را متفرق و پراكنده سازند و سپس پارهاى از آنان را به حزب خود بكشانند ، از اين رو روحى الهى در اين درس دعوت به تقوا و ترس از خدا ، و انديشيدن به آيندهء آخرت ، و احساس نگهبانى و چيرگى خداوند از طريق ذكر دايم او مىكند تا انسان را از انحراف حفظ كند و بر ضد شيطان پناه دهد و مصون دارد .
/ 267 اين آيات باختصار به تفاوت بزرگى كه ميان اهل بهشت و اهل آتش وجود دارد اشاره مىكند ، سپس سياق آيات به ستودن عظمت قرآن و كارآمد بودن آن در تأثير مىپردازد از اين لحاظ كه قرآن راهى است كه آفريده را به آفريدگارش مربوط مىكند و وى را به ياد او مىآورد ، و قرآن چنان است كه اگر بر كوهى فرود مىآمد كوه از بيم پروردگارش به دو نيم مىشد و از خوف خدا فرو مىپاشيد ، و بايد دريابى و بدانى كه چه قدر بايد دل آدمى سخت باشد كه از آيات حكيمانهء قرآن متأثّر نشود ! ولى انسان نمىتواند اين گنج بزرگ الهى را كشف كند مگر آنكه خرد خود را به انديشيدن در اين آيات و فكر كردن به امثال و داستانهاى آن بگمارد و به كار برد .
قرآن عظمت خود را از آنجا به دست آورده كه سخن آفريدگار و تجلّى اعظم او بر آفريدگان اوست ، و اين حقيقت همان است كه رابطهء ميان سخن گفتن از عظمت قرآن در آيهء ( 21 ) و گفتگو از صفات خداوند را در آيات ( 22 - 24 ) براى ما آشكار مىسازد ، زيرا عظمت قرآن از عظمت آفرينندهء آن است كه در نامها و صفات او جلوهگر شده است . و بيم از خداوند براى كسى حاصل و متحقق نمىشود مگر آنكه به افقهاى والاى شناخت ذات سبحان او بالا رود ، و اين مراد با شناختن
تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 296
مساهمون: احمد آرام
ص٢٩٦