سرگردان مىشود كه به هر سويى باد بوزد به همان سوى مىرود و براى مصلحت حقيقى خود كار نمىكند و از مبدئى كه غايت وجود اوست به تكاپو نمىافتد ، آن گاه روز قيامت فرا مىرسد «
يَوْمَ تَأْتِي كُلُّ نَفْسٍ تُجادِلُ عَنْ نَفْسِها
« 67 » - روزى كه هر كس به دفاع از خويش به مجادله مىپردازد » ، و او چيزى پيشاپيش براى خود نفرستاده است .
به عبارتى ديگر : آنچه وجود انسان را براى او ثابت مىكند ، و او را به مصلحت خود آشنا مىسازد ، همان ايمان او به پروردگار خويش است . پس ايمان به او استقلال مىبخشد و ديدگاهى درست در برابر خويش و اعتماد به خود به دو مىدهد ، و اين از امتيازات بينشها و تذكّرات قرآن است كه بشر را از سلطهء هوى و چيرگى شهوتها ، و بندگى گردنكشان و خوشگذرانان كه او را به سوى هواى نفس مىكشانند و او را از مقاومت در برابر شهوات مىترسانند ، آزاد مىكند . مؤمن از هواى خود مىگذرد تا وجود خود را پى ريزى كند و تسليم جاذبههاى شهوت نمىشود ، پس استقلال خود را تثبيت مىكند ، و با سلطهء مستكبران مبارزه مىكند تا ذات خود را حفظ كند و به هستى و موجوديّت خود بازگردد ، در حالى كه فرهنگ جاهليّت با رنگها و جهت گيريهاى خود اين ارزشها را از او مىگيرد و او را به حلّ شدن در محيط خود مىكشاند و از راه راست به گمراهه مىافكند .
«
أُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ
- ايشان نافرماناناند . » كسانى كه از دژ ارزشها بيرون آمدند و گرگهاى هوى و درندگان سركشى و طغيان آنان را ربودند .
[ 20 ] بلى ، فراموش كردن خدا موجب گمراهى مىشود و انسان را از اهل آتش مىسازد ، زيرا اهل بهشت همان كسانى هستند كه خصلتهاى سه گانه در آنان به فزونى وجود دارد ( تقواى خدا ، آمادگى براى آخرت و احساس مراقبت خدا ) و هم چنان كه اين دو گروه در صفات خود در دنيا تفاوت دارند در آخرت نيز در
هامش
( 67 ) - النحل / 111 .